اما جنابت به دو چيز باشد : بيرون آمدن منى در خواب و بيدارى بشهوت و غير شهوت ، و به جماع اندر فرج .
و حد جماع آنست كه سر ذكر در فرج غايب شود ، و ختنهگاه مرد بختنهگاه زن رسد ، و اگر چه آب نيايد .
دليلش اجماع است ، و طريقهء احتياط همين اقتضا مىكند .
و حرام باشد بر جنب در مسجدها رفتن مگر كه گذر وى بر آن باشد ، و چيزى در مسجد نهادن ، و اگر نهاده باشد تواند كه برگيرد .
و اگر مسجد حرام يا مسجد پيغمبر ص باشد به هيچ حال روا نباشد در آنجا رفتن . و اگر در آنجاى احتلامش افتاده باشد ، تيمم بايد كردن ، و آنگه بيرون آمدن .
و حرام باشد بر وى خواندن سورتهاى عزايم قرآن ، و آن چهار سورت است : الم تنزيل ، و حم السجده ، و النجم ، و قرأ . و آنچه غير از اينست از سورتهاى قرآن ، حرام نباشد خواندن .
دليلش قول خداى تعالى :
فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنْهُ
، يعنى : بخوانيد از قرآن آنچه آسانست . و اين امر عام است ، جملهء اوقات و احوال را شامل است .
و حرام باشد بر وى دست بر نوشتهء قرآن كردن ، يا نامى از نامهاى خداى تعالى يا نامهاى پيغمبر و امامان عليهم الصلاة و السلم .
و مكروه بود وى را طعام و آب خوردن ، الا پس از مضمضه و استنشاق ، و خفتن الا بعد از وضو ، و خضاب كردن . دليل برين همه اجماع اين طائفه است .
و در غسل جنابت شش چيز واجب است : سه فعل است ، و سه كيفيت . آنچه فعل است ، استبراء كردن به بول ، و نيت كردن ، و شستن همهء اعضا بر وجهى كه آب بجملهء بن مويها برسد .
و آنچه كيفيت است : پيوسته داشتن نيت به حال غسل ، و بر حكم نيت بودن تا فارغ شدن ، و ترتيب نگاهداشتن . و آن چنان بود كه اول سر بشويد ، آنگه جانب راست ، آنگه جانب چپ . و اگر نيت كند و سر به زير آب فرو برد ، ترتيب از وى بيفتد .
و آنچه سنت است : دست شستن پيش از آنكه در اناء آب كند سه بار ، و نام خداى بردن ، و مضمضه و استنشاق كردن ، و بصاعى آب غسل كردن .
و بنزد اين طائفه به مجرد غسل بىآنكه وضو كند نماز تواند كردن ، از براى آنكه مانع از نماز وجود حدث بود ، و به غسل كردن آن حدث برخاست . و چون حدث مرتفع شد ، و استباحت نماز حاصل شد ، نماز صحيح باشد .
ديگر خداى تعالى فرموده :
وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا
، يعنى : چون خواهيد كه نماز كنيد و شما جنب باشيد ، طهارت كنيد ! يعنى : غسل كنيد ! شرط غسل كرد و وضو نكرد . اگر وضو شرط بودى ذكر آن كردى .
اما هر غسل كه به غير غسل جنابت است تا به آن وضو نسازند ، نماز نتوان كرد ، از براى آنكه در شرع دليلى نيست كه دلالت كند بر استباحت نماز به مجرد آن غسل بىوضو .
و غسلهاى ديگر چون غسل حيض و استحاضه و نفاس و غسل مس ميت ، بر ترتيب غسل جنابت است ، الا آنست كه بىوضو نماز نتوان كرد .
و غسلهاى سنت و دعواتى كه در وضو و