رحمانى ربانى كه منزه باشد از آنچه مقتضى اسم المضل است از القاآت شيطانى .
دوم القاء رحمانى با واسطه است كه عبارت از القائيست كه ابتدا افاضه مىشود بر عقل اول و بعد بر ارواح قدسيه و بعد بر نفوس حيوانيهء منطبعه و مراد از نفث روحى همان است كه آنچه حاصل از روح قدس است به حكم « ان روح القدس نفث فى روعى » ( شرح فصوص ص 55 ) .
الَم
- ( اصطلاح فلسفى ) لذت و الم از كيفيات نفسانيهاند و در تعريف آن دو گفته شده است كه لذت عبارت از ادراك ملايم طبع است و الم ادراك منافر و منافى با طبع است . و بعبارت ديگر الم ادراك منافر با طبع است از آن جهت كه منافر است زيرا هر امر منافرى ممكن است از جهتى يا در زمانى ملائم باشد و لذت عبارت از ادراك ملائم با طبع است از آن جهت كه ملائم با طبع است زيرا هر امر ملائمى ممكن است از جهتى يا در زمانى و نزد شخصى منافر باشد .
محمد زكرياى رازى گويد : الم خروج از حال طبيعى است و لذت بازگشت به حالت طبيعى بنا بر اين لذت و الم از امور حقيقى و متأصل در خارج نيستند .
( دستور ج 1 ص 162 ) قطب الدين گويد : لذت و الم از امور اعتبارىاند و عبارت او چنين است :
الم ادراك نيلى باشد و لكن وصول چيزى را كه عند المدرك آفت باشد از آن روى كه آن چنان باشد .
( درة التاج جزء سوم از بخش اول ص 90 و رجوع شود به مبدأ و معاد صدرا ص 108 و اسفار ج 2 ص 38 - 39 و اخوان ج 3 ص 68 و زاد المسافرين ص 231 ) صدر الدين شيرازى گويد و بنا بر - اين تعاريف لذت و الم دو امر ثابت و دائمى نمىباشند و تجربه نيز همين امر را تأييد مىكند زيرا ما مشاهده ميكنيم كه هر امرى در مراحل اوليه و به دو حدوث بىنهايت لذت دارد و كم كم از لذت آن كاسته مىشود و همين طور است در طرف آلام كه امور مولمه در به دو حدوث نهايت الم و رنج را دارند و لكن بعد از مدتى عادى شده و ديگر مولم نمىباشند بعضى از چيزها براى بعضى از اشخاص در مواقع خاصى مولمند و همانها براى اشخاص ديگرى ملذند .
وى گويد سبب اين وضع اين است كه لذت و الم در اثر ادراك حاصل ميشوند و لذات حسيه بواسطهء ادراكات حسى بوجود مىآيند و ادراك حسى بويژه لمسى در اثر انفعال پديد مىآيد و موقعى كه كيفيت وارده بر عضو مستقر و مستمر شود انفعال جديد حاصل نمىشود و در نتيجه شعور جديدى پديد نمىآيد و لذت ادراك نمىشود و همين طور است در طرف آلام .
و لفظ لذت و الم نزد عامه بر ملائمات و منافيات حسى اطلاق مىشود .
لذات و آلام بر حسب قواى مدركه تقسيم ميشوند بلذات و آلام عقلى و وهمى و حسى . لذت و الم حسى عبارت از تكيف عضو لامس است بكيفيت ملموسه