است بايشان اندر آن روزگار كه اسير بودند ببابل . پس وقتى تدبير بسگاليد بهلاك كردن جهودان ، و چنان افتاد كه تدبير بر وى بازگشت و بدين روز كشته شد و بر دار كرده . اكنون جهودان بدين روز صورتها كنند بدار كرده و پس بسوزانند و بدان شادى كنند و او را هامان سوز خوانند از بهر اين .
و جهودان را اندر ماههاى خويش صومهاست بروزهائى كه كارهاى اندهمند افتاد تا از طعام باز ايستادند . و لكن همه افزونىاند نه فريضت .
و عيد ميلاد آن شب زادن عيسى بن مريم است عليه السلام ، و بيست و پنجم است از كانون الاول . و زادن او بديهى بوده است كه او را ناصرة الجليل خوانند نزديك اورشليم كه بيت المقدس است . و مردمان او را ايشوع ناصرى خواندندى و ترساآن را بدين نسبت نصرانى خوانند .
( رجوع شود به التفهيم ص 245 ، 247 )
اعْيان
- ( اصطلاح فلسفى ، عرفانى ، فقهى ) اعيان بفتح جمع عين است ، بزرگان و برادران و همچشمان و ذاتها را گويند و در اصطلاح سالكان اعيان صور علميه را گويند ، و در اصطلاح حكما ماهيات اشيا را گويند و اعيان صور اسماء الهيهاند و ارواح مظاهر اعياناند و اشباح مظاهر ارواحند و حقيقت انسان ، اول در اعيان ثابته تجلى كرد ، و بعد از آن در ارواح مجرده تجلى كرد و بالاخره اعيان ثابته در اصطلاح سالكان صور اسماء الهى را گويند كه صور معقولهء در علم حقاند و اعيان ثابته دو اعتبار دارند يكى آنكه صور اسماءاند دوم آنكه حقايق اعيان خارجىاند و باعتبار اول مانند ابدانند نسبت به ارواح و به اعتبار دوم مانند ارواحاند نسبت به ابدان ( كشاف ص 1075 ) .
لاهيجى گويد : بدان كه هر عينى از اعيان موجودهء در خارج را دو اعتبار است يكى اعتبار « من حيث الحقيقة » كه عبارت از ظهور حق در صور مظاهر ممكنات مىباشد كه تجلى شهودى ميخوانند و اعتبار دوم « من حيث التعين و التشخص » است و از اين اعتبار است كه اشياء را خلق و ممكن مينامند و جميع نقائص بموجودات ممكنه از اين وجه منسوبست ( شرح گلشن راز ص 9 ) .
وجودى در همه اعيان عيانست * ولى از ديدهء مردم نهانست
نعمت اللّه كهستانى گويد :
بهر آئينه حسنى نو نمايد * زهر برجى به شكل نو برآيد
قيصرى گويد : اسماء الهى را صورى است معقول در حق ، زيرا كه حق تعالى عالم بذات خود و عالم باسماء و صفات خود مىباشد ، صور عقليه را از آن جهت كه عين ذات متجلى بتعين خاص و نسبت معينه است ، اعيان ثابته نامند ، اعم از آنكه در مقام تعين كلى باشند يا جزئى و حكما كليات را ماهيات و حقايق و جزئيات را هويات نامند .
بنا بر اين ماهيات عبارتند از صور كليهء اسماء كه متعين در حضرت علميهاند بر حسب تعين اول ، و بواسطهء فيض اقدس