سرى كه مقدسان از آن محرومند * عشق تو فرو گفته به گوش دل ما
طور هفتم
- طور هفتم را مهجة - القلب گويند و آن معدن ظهور انوار تجلى است و صفات الوهيت به تمام در وى تجلى كند و او را از آفات مرض
« فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ »
نگاه دارد و شأن صحت دل آنست كه هر يك ازين اطوار حق عبوديت خود را بجا آورند و بخاصيت معانى كه در ايشان مودعست مخصوص گردند ، يعنى رو از همه مخلوقات بگردانند و از تمتعات دنيويه و توسلات اخرويه اعراض كرده بهمگى وجود ، توجه به جناب قدس خداوندى نمايند ( رجوع شود به تفسير حدايق - الحقايق ) اين اطوار هفتگانه مأخوذ از آيات و اخبار است مثلا صدر كه يكى از اطوار دل است مأخوذ از آيهء
أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ
مىباشد و كلمهء قلب در قرآن نيز مكرر آمده است همانطور كه كلمهء فؤاد و افئدة و بطور كلى بايد گفت كه هم در اخلاق و هم در حكمت ذوقى و عرفان به دل و حالات آن اهميت زيادى داده شده است و مدار انسانيت و عواطف انسانى محسوب شده است . ( رجوع به قلب شود ) .
مولوى گويد
ز عقل خود سفر كردم سوى دل * نديدم هيچ خالى زو مكانى
ميان عارف و معروف اى دل * همىگردد بسان ترجمانى
خداوندان دل دانند دل چيست * چه داند قدر دل هر بىروانى
اطْوارِ سَبْعَه
- مراد از اطوار سبعه نزد صوفيان عبارت از : طبع ، نفس ، قلب روح ، سر ، خفى و اخفى است ( كشاف - ص 7 - 9 )
اطْوارِ كَوْنِيّه
- اين اصطلاح از مختصات فلاسفه اسلامى است كه متأثر از ذوق عرفانى شده است و بمعنى تجليات و تطورات وجود و مراتب وجود است .
( مشاعر ص 68 )
اعادَه
- اين اصطلاح فقهى است و عودت دادن و بازگردانيدن است و انجام عبادتى را گويند كه در وقت اداء انجام داده باشد و بعللى كه از جمله فساد آن عبادت است مجددا انجام دهد « و الاعادة - ما فعل فى وقت الاداء ثانيا لخلل فى الاول و قيل لعذر فالصلاة بالجماعة بعد الصلاة منفردا يكون اعادة على الثانى لان طلب الفضيلة عذر لا على الاول لعدم الخلل » ( التلويح ص 305 ) و رجوع شود به ( كشاف ج 2 ص 958 - دستور ج 1 ص 6 ) و رجوع باداء شود .
اعارَت
- اين اصطلاح فقهى است و عاريه دادن باشد و آن تمليك بلا عوض مالى است رجوع بعاريت و به ( دستور ج 1 ص 139 ) شود .
اعادَهء مَعْدُوم
- ( اصطلاح فلسفى ) در زير كلمهء معاد و معدوم بيان خواهد شد كه يكى از مباحث مهم فلسفى اين است كه آيا بازگشت امورى كه نيست و معدوم ميشوند ممكن است يا نه و يا اصولا چيزى معدوم مىشود يا نه و آيا