گل ارمنى « 1 » به آب شبت « 2 » بخورند در حال دفع قى آمدن شود - و اگر پودنه « 3 » با شكر بخورد بهتر باشد .
در بيان قى آمدن « 4 »
يك قدح آب ترب با يك سير عسل در حمام بخورد در حال استفراغ « 5 » آيد و معده پاك شود و تب سه « 6 » روز دفع كند - و هر كه را سرفه آيد و گلو سوزد و آب دهن زرد اندازد شكر سفيد « 7 » و مويز « 8 » منقى و هليله « 9 » به قدر هم با هم بياميزد و بخورد بغايت مفيد است - هر كه پياز پخته بسيار خورد دفع بلغم بكند - و پودنه با نان خوردن معده درشت كند و باد و بلغم دفع كند - شلغم پخته بناشتا خوردن دفع سردى كند و سرفه « 10 » و سينه نرم كند - و اگر انجير خشك را بجوشاند و آبش را بخورد سرفه دفع كند و آواز بگشايد و شهوت بيفزايد .
هامش
( 1 ) - گل ارمنى - عربى آن طين الارمنى - اين نام بمناسبت خاكى كه سابقا در كشور ما از ارمنستان ( ايروان پايتخت ارمنستان ) ميآوردند به گل ارمنى معروف گرديده است ، بعدا در اصفهان خاكى نظير همين پيدا شد كه ديگر احتياج به وارد كردن آن نگرديدند و عموما در طب قديم گل ارمنى را در ابتداى تورمهاInflammationsبه كار ميبردند حال در اين مورد چه خاصيتى داشته كه براى قى آمدن مورد استعمال بوده است ؟
گل ارمنى را در كتاب شرح اسماء العقار ابو عمران موسى بن عبيد اللّه الاسرائيلىTerre de ChypreياTerre romaiqueگفته است .
( 2 ) - شبت يا شوت و شود فرانسه آنFenouil batardياAneth odorantاست .
( 3 ) - پودنه كه عربى آن فودنج و فرانسه آنMentheمىباشد داراى انواع و اقسام است كه معروفترين آن پودنه جوئى ( نهرى ) و پودنه كوهى و پودنه برى است .
( 4 ) - رجوع شود ذيل صفحه قبل .
( 5 ) - رجوع شود ذيل صفحه قبل .
( 6 ) - مقصودFievre tierceاست .
( 7 ) - مقصود نيشكر است .
( 8 ) - مويز كه عربى آن زبيب و فرانسه آنRaisains secsاست .
( 9 ) - هليله يا هليلج بفتح هاء و كسر لام و سكون ياء و فتح لام و سكون جيم كه آن را به هندى بهره و بفرانسهMyrobalanگويند .
( 10 ) - اين امر هنوز در كشور ما در درمانهاى خانوادهء رايج است .