باب چهارم
دفع كرم « 1 » و كدو دانه « 2 » و دانه كودكان « 3 »
ركو « 4 » به آب سداب تر كند و بر زهار كودك بندد كرم بيندازد - هر كه كاسنى « 5 » با سركه بخورد دفع حرارت كند - و اگر سير پخته يا كندنا « 6 » بخورد كرم شكم بكشد و بيندازد - دفع آبله نيلوفر « 7 » بر روى بمالد دفع شود .
هامش
( 1 ) - مقصود اعم كرم است كه فرانسه آنVer intestinalاست .
( 2 ) - كدو دانه همان كرم كدو است كه به عربى حب القرع و بفرانسهTaeniaگويند .
( 3 ) - ممكن است مقصود كدو دانه كودكان باشد و شايد يك كلمه در اصل نسخه افتاده باشد .
( 4 ) - به نظر ميرسد در استنساخ كاتب را اشتباهى رخ داده است ؟
( 5 ) - كاسنى كه به عربى هندباء و بفرانسهChicoreeگويند - قدما درباره اين گياه خواص بسيارى قائل بودند - چنان كه صاحب مخزن الادويه شرح زيادى در باب اين گياه در كتاب خود ذكر نموده است و چنان كه ميدانيم شيخ را كتابى در باب كاسنى بنام « كتاب الهندباء » مىباشد كه ضمن مؤلفات طبّى وى مذكور افتاد .
( 6 ) - گندنا يا تره كه فرانسه آنPoireauو لاتينى آنAllium Porrumاست .
( 7 ) - نيلوفرNenuphar- اين كلمه هندى است و معرّب نيلوپهل و مشتقّ از دو كلمه نيل و پهل اوّلى بمعنى آب و دوّمى ثمر است ( طبق نوشته مخزن الادويه ) - نيلوفر هندى كه فرانسه آنNenuphar indienمىباشد .