باب دوم
در علاج درد دندان
اگر درد دندان از باد بود سداب را « 1 » بكوبند و در زير دندان گيرند درد ساكن « 2 » شود - اگر سركين « 3 » مرغ خانگى را دود كند به زير دهن درد ساكن شود - عاقرقرحا « 4 » در بن دندان مفيد است - لسان العصفور « 5 » را همين عمل كند چون بخوابد - و اگر بيخ هليون « 6 » بر دندان نهد بيرنج دندان را بيرون آرد كه نبايد كندن - و اگر درد بسيار بود بيخ خيار در زير دندان گيرد مفيد بود - و اگر گوشت بن دندان بسيار روئيده باشد زنگار « 7 » با
هامش
( 1 ) - سداب - بقول صاحب مخزن الادويه بضم سين و فتح دال و الف و سكون باء و به ذال معجمه نيز آمده است و بقول موسى بن عبيد اللّه الاسرائيلى صاحب كتاب شرح اسماء العقار بفتح سين و ذال فرانسه آنRueسداب كوهىRue sauvageاست .
( 2 ) - ممكن است « ساكت » باشد ؟
( 3 ) - سرگين يا پهن يا فضولات حيوانات علفخوار و دانه خوار كه فرانسه آنCrottinاست .
( 4 ) - اين كلمه معرّب آكركره و فرانسه آنPyrethreاست .
( 5 ) - صحيح آن به نظر ميرسد لسان العصافير باشد ، لسان العصافير بفتح عين و صاد مهملين و الف و كسر فا و سكون ياء مثناة تحتانيه و راء مهمله به فارسى زبان گنجشك و بهندى اندرجو و بشيرازى تخم اهر نامند صفحه 509 مخزن الادويه چاپ بمبئى 1273 هجرى قمرى فرانسه آنfruit de freneاست .
( 6 ) - هليون كلمه رومى است عربى آن خشب الحيه و فارسى آن مارچوبه و فرانسه آنAspergeاست .
( 7 ) - زنگار يا زنجار كه در اصطلاح شيمى) Acetas cupri ( Acetate de Cuivreاين ملح مس با سولفات دو كوئيور ( كات كبود ) هر دو در طب قديم موارد استعمال زيادى داشته و از سوزانندههاى متداول طبى بوده است .