تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مفردات نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 779

مساهمون:

ص٧٧٩
حكمت 323 ، گفتند يا امير المؤمنين چه كسى آنها را فريفت فرمود : « الشيطان المضلّ و النفس الامارة بالسوء » غرار : فريفتن . اغترار : فريفته شدن ، « غرير » : فريفته شده ، و در حكمت 282 فرموده : « بينكم و بين الموعظة حجاب من الغرّة » « اغرّ » سفيد رو كه در « غبر » گذشت ، در خ 76 103 و فرموده : « رحم الله امرء . . . ركب الطريقة الغرّاء و لزم المحجة البيضاء » طريقه غرّاء : راه آشكار و واضح است محجهّ : جادهّء وسيع كه منظور از هر دو راه حق است .

غرز

: غريزه : طبيعت ، خير باشد يا شرّ و گويند : ملكه‌اى است كه صفات ذاتيهّ از آن صادر مىشود و آن جمعا شش بار در « نهج » آمده است ، دربارهء خلقت اشياء فرموده : « احال الاشياء لاوقاتها و لام بين مختلفاتها و غرّز غرائزها » خ 1 40 ، خلقت اشياء را به اوقات خود حواله كرد ، ميان مختلفها ، ملائمت پديد آورد و غرائز آنها در آنها نهاد . غرز در اصل به معنى داخل كردن است گويند : « غرز الابرة فى الشى ء : ادخلها فيه » غريزه به همين مناسبت است . « مغرز » محلّ داخل شدن ، دربارهء طاووس فرموده : « و مخرج عنقه كالابريق و مغرزها الى حيث بطنه كصبغ الموسمة » خ 165 237 ، محل بيرون آمدن گردنش مانند ابريق و محل فرورفتن آن به طرف شكمش مانند وسمهء يمانى سبز است « مغرز الاوراق من الافنان » خ 91 يعنى محل فرو رفتن برگها از شاخه‌ها .

غرس

: كاشتن و كاشته شده ، اسم و مصدر هر دو آمده است ، مواردى از آن در « نهج » آمده است ، دربارهء اهل بيت عليهم السلام فرموده : « انّ الائمة من قريش ، غرسوا فى هذا البطن من هاشم لا تصلح على سواهم و لا تصلح الولاة من غيرهم » خ 144 201 يعنى امامان در اين بطن از هاشم كاشته شده‌اند ، منظور حضرت از « هذا البطن » خودش مى باشد چنان كه در « امم - امام » گفته‌ايم . در جملهء « فما طاب سقيه طاب غرسه » خ 134 منظور از غرس معناى مصدرى است .
مفردات نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 779 | سيد علي اكبر قرشي