تصوّر در برابر اعتقاد خالص توحيدى چه وزنى مىتواند داشته باشد ؟
بلكه بايد آن را گونه اى از شرك خفى دانست ؛ چه مؤمن موحّد كسى است كه حول و قوّتى را جز به خداى بلند مرتبهء بزرگ به ديگرى نسبت نمىدهد ، و قدرت و آزمودگى و دريافت و نشاط ، يا حركت و سكون و سود و زيان را جز از خداى داناى آگاه تواناى بينا نمىداند ؛ چنان كه چيزها و كالاهايى را كه در اختيار دارد و در آنها تصرّف مىكند و در كار رشد مالى و وارد كردن اجناس و خريد و فروش و بازرگانى از آنها بهره مىگيرد ، همه را مخلوق و نعمت خدا مىداند ، خود آنها را يا موادّ و اصول و منابع آنها را ؛ و اين يكى از مصداقهاى « شكر » است كه پيشتر به آن اشاره كرديم . « 1 » در اينجا واقعه اى را از پيغمبر خدا متّى « ع » - پدر يونس پيغمبر « ع » - براى خوانندگان نقل مىكنيم : « داود پيغمبر ، از خداى متعال پرسيد كه همنشين وى در بهشت چه كس خواهد بود ؟ خداوند به او وحى كرد كه متّى پدر يونس ، پس با سليمان براى ديدن او روانه شدند ، او را ديدند كه در راه پيش مىآيد و بسته اى هيزم بر روى سر خود نهاده است ؛ متّى آن هيزم را فروخت و گندم خريد و آن را آرد و خمير كرد و نان پخت ؛ لقمه اى از آن برداشت و بسم الله گفت و در دهان نهاد و پس از فرو بردن آن گفت : الحمد لله . با لقمه هاى ديگر نيز چنين كرد . سپس آب نوشيد و بر آن نيز نام خدا را ذكر كرد ، و چون ظرف آب را بر زمين نهاد ، گفت : الحمد الله ، پروردگارا ! كيست كه به اندازه اى كه به من نعمت
هامش
« 1 » شايد خوانندگان گرامى موضوعات مهمّى را كه در آغاز « فصل نخست » گذشت ( و همه از آياتى كه در آنجا آورديم به دست آمده بود ) ، فراموش نكرده باشند . يكى از آنها اين بود :
« يارى جستن از خدا ، در تلاش و كوشش ، با ياد كردن فراوان او » . اين موضوع همان است كه در آيهء « ابتغاء » ، در « سورهء جمعه » آمده است : * ( « وَابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّه ، وَاذْكُرُوا اللَّه كَثِيراً
از فضل خداوند روزى بخواهيد و خدا را فراوان ياد كنيد » . و اين امر به ذكر كردن خدا - فراوان - ما را از يك واقعيّت توحيدى مهمّى آگاه مىسازد ، يعنى اينكه فراموش نكنيم - و هماره به ياد داشته باشيم - تأثير حتمى خداى متعال را در دست يافتن ما به آنچه از فضل او مىطلبيم و به ما مىرسد - بزرگا نعمتهاى او ! - و اين است كه قرآن كريم مىفرمايد : * ( « وَما بِكُمْ مِنْ نِعْمَةٍ فَمِنَ اللَّه
هر نعمتى كه در اختيار شما قرار مىگيرد از خداست » ( « سورهء نحل » - 16 - : 53 ) .