تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مرآت الاحوال ، جهان نما ، سفرنامه ( فارسى ) — صفحة 792

مساهمون:

ص٧٩٢
اورنگ زيب عالمگير بابرى پادشاه هند تقليد آن خاندان نمود ، و به‌جهت دفع صولت جماعت « پرتگال » كه در اغلب بنادر هند بودند نيز اين طريقه را معمول داشت ، و انگليسه را به « كلكتّه » جاى داد ، و ايشان در آن بندر به تجارت مشغول بودند ، و بهتر از رعاياى اين ملك خدمتگذارى مىنمودند ، و گمرك و محصول مال التّجاره را بهتر از ديگران داخل خزانهء آن پادشاه مىكردند ، و به سبب قوّت اين جماعت ضعف آن جماعت حاصل شد . و در ايّامى كه عالمگير به دكهن رفته بود در رسانيدن آذوقه به عسكر آن پادشاه محاسن خدمتگذارى را به ظهور رسانيدند ، لهذا زياده در حضور پادشاه عزيز و مقرّب شدند ، پس از حضور « 1 » سلطانى استدعاى مكانى در « كلكتّه » از براى سكونت خود نمودند ، عنايت شد . و در ايّام سلطنت محمّد شاه كه در امور مملكت‌دارى نهايت ضعيف گرديد و پادشاه و امراء به عيش و عشرت و به انواع لهو و لعب مشغول شدند اين جماعت به تمادى ايّام به تأليف قلوب رعاياى بنگالا پرداختند و با رؤساء و بزرگان آن حدود آميزش نمودند و به بذل و ايثار ؛ مردم نزديك و دور را به خود گرويده و مهربان كردند ، و در كلكتّه مكان خود را مانند قلعه ساختند ، و آن را « كوتهى » - يعنى محلّ تجارت - نام نهادند ، و به بهانهء حفظ اموال توپ و تفنگ به‌قدر حاجت با مردمان جنگى در آن جاى دادند « 2 » ، و بعضى از مردمان جنگى را نيز از ولايت خود طلبيدند ، و در خفيه متوجّه تدبير كار خود بودند .
هامش
( 1 ) حضرت : « ب » . ( 2 ) در آن جاى : در « ب » نيامده است .