حكومت و ملك را به خوبى و انضباط تمام مىگذرانيد ، و به جهت گذران امور ، نوّاب را از انگريز ، و انگريز را از نوّاب خائف مىداشت ، و خود در آن ميان به سلامت نفس و اطمينان دل به كار رياست مشغول مىبود ، و تا او در حيات بود تمام امور مملكت موافق قاعده و ضابطه به وقوع مىرسيد ، و امير و نايب كه هر دو ساده لوح بودند به رفاهيّت تمام و عزّت و شوكت و عظمت به سر مىبردند .
علّت ازدياد رسوخيّت جماعت انگريزيّه با حسن رضا خان « 1 »
و مسموع شد كه در آن ايّام « گورنر هشتينگ بهادر » كه صاحب كلان كلكتّه بود ، به عزم لكهنو به بنارس آمد ، « راجه چيت سنگ » كه حاكم آنجا بود به ملاقات رفت ، گورنر او را قيد نموده « 2 » ، موازى دو كرور روپيه از او طلب نمود ، مردمان راجه چون مطلع شدند اجتماع كردند « 3 » و راجه را « 4 » خلاص نمودند « 5 » ، گورنر را محاصره كردند ، و جمعى از انگريزان را معرض تيغ بيدريغ كرده هلاك نمودند ، گورنر حسن رضا خان ابله را مطلع نمود ، حسن رضا خان وكيل جماعت انگريز را همراه آورده بر پاى نوّاب وزير انداخت ، و عرض كرد كه مناسب آن است كه حضور جان بخشى گورنر بفرمايند و او را از اين مهلكه نجات دهند .
هامش
( 1 ) سبب و علّت ازدياد رسوخيّت جماعت انگريزيّه با حسن رضا خان نائب مرحوم مغفور آصف الدوله : « ب » .
( 2 ) قيد نموده : حبس و زندانى كرده .
( 3 ) كرده : « ب » .
( 4 ) را : در « ب » نيامده است .
( 5 ) نموده : « الف ، د » .