كس بهقدر حال خود از هندو و مسلمان تعزيه مىگرفتهاند « 1 » .
و مسموع شده است « 2 » كه در اكبرآباد مقبرهاى است كه شاه جهان از سلاطين بابريه به جهت مقبرهء « ممتاز محل » حليلهء « 3 » خود ساخته و مسمّى به « تاج گنج » « 4 » است ، مترددين از وضع و اساس آن حكايت غريبه كنند ، اصل عمارت و اغلب متعلّقات او را همه از سنگ مرمر مصفّا منبّت به يشم و عقيق مختلف الألوان گل كارى كردهاند ، و شاخ و برگ و ساق گل را همه از آنها بيرون آوردهاند ، و گويند كه به وزن گل و سنگ آن طلا خرج شده است ، و الى الآن باقى است ، و اصلا تغيير نكرده است .
و آن جنّت مكان « 5 » در مذهب ، تعصّب بسيار داشت ، و در ايّام دولت او لكهنو و فيضآباد سبزوار هند شده بود ، و الحال نيز از آن اثرى باقى است ، و در راه دين از جان و مال مضايقه نداشت ، و در ايّامى كه قحط و غلا در آن حدود شد زياده از كرور روپيه خرج كرد و جان زياده از كرور نفر از عباد اللّه را محافظت نمود ، و با آن جاه و جلالى كه داشت مطلقا كبر را در مزاجش راهى نبود ، با زوّار و علماء و سادات به نهايت فروتنى و تواضع ملاقات مىكرده است ، اگر از اوضاع و اسباب و سامان و دستگاه او شمهاى نگارد موجب اطناب و افسوس نگرندگان شود .
هامش
( 1 ) مىگرفته است : « الف ، ب ، ج » .
( 2 ) است : در « الف » نيامده است .
( 3 ) حليله : همسر .
( 4 ) تاج محلّ .
( 5 ) منظور آصف الدوله است .