ولايت گجرات احمدآباد بعضى عيّار پيشه بر عرابهء آنها سوار شده راه مىزنند ، و مال مردم به غارت مىبرند ، و اسب سواران به آنها نمىتوانند رسيد ، و عرّابه [ اى ] كه آن را « بهل و رتهه » گويند ، سوارى آن خاصّه هندوستان است ، سايه دارد و اگر زمين راه هموار باشد خالى از آرامى نيست ، دو سه كس با هم توانند نشست و به مصاحبت همدگر راه توانند پيمود ، و عرّابهء چهار پايه « رتهه » كه به انواع آراستگى مىسازند قابل سوارى ملوك و امراى اينجاست .
امير خسرو در مدح آن گفته : نظم « 1 » :
ساخته از همّت « 2 » كار آگهان * خانهء گردنده به گرد جهان
نادرهء حكم خداى حكيم * خانه روان خانه گيانش مقيم
انواع طيور رنگارنگ مثل طوطى و مينا و غيرهما است كه تعليم شده مانند انسان سخن مىگويند و احوال آنها مشهور است .
فصل دويّم : [ اهالى هند ]
تنبيه ! بدانكه اهالى آن مركّب از پنج طايفهاند : اول : اولاد سادات .
دويّم : اولاد قزلباشيه . سيّم : پتان ، يعنى اولاد افغان ، و تورانى ، و كابلى .
چهارم : شيخ ، يعنى جمعى كه جديد الاسلامند و اجداد آنها هندو بودهاند .
پنجم : هنود ، كه اهالى اصليّهء اين ملكند ، و در طبيعت طايفهء هنود و شيخ ،
هامش
( 1 ) نظم : در « د » نيامده است .
( 2 ) حكمت : « الف ، ب ، ج » .