سالى دو سه مرتبه مزروع شود ، اگرچه كان الماس و طلا و نقره و مس و سرب و آهن و نمك و غيره در اين كشور هست ، كه حاصل آن به ضبط سلطانى در مىآيد ، لكن بيشتر مدار و حاصلات به زراعات است . اقسام غلّه كه شمار آن خالى از طولى نيست پيدا مىگردد ، و غلّات غربى اين ملك نسبت به جنوب و شرقى يعنى بنگالا واريسه لذيذ و خوش طعم است ، برنج « سكهداس » سر آمد جميع اجناس و مرغوب ذايقهء پادشاه و ساير النّاس است .
ذكر ميوههاى مخصوص هندوستان
ديگر بدانكه ! ميوهء مخصوص هندوستان ، بلكه بنگالا كتهل « 1 » و آناناس و كيله يعنى موز و شريفه « 2 » و كنوله است . كنوله نوعى از نارنج است و در دامن كوهستان شمالى بنگالا خودرو ، صحرا صحرا در كمال لذّت و حلاوت ، و بعضى چاشنىدار در نهايت خوش طعمى پيدا مىشود ، و موز يعنى كيله اگر چه در ولايت ديگر هم هست ، امّا به خوبى طعم و لطافت و نزاكت و رنگ و بو ؛ نوعى كه در « جهانگير نگردها » « 3 » كه به هم مىرسد در جاى ديگر ديده و شنيده نشده « 4 » ، و آناناس هم على هذا القياس ، و كنار شيرين خوشطعم ،
هامش
( 1 ) كهتل : يك نوع ميوهء تابستانى هندوستان است كه خام مثل كدو مىپزند ، و رسيده آن را هم مىخورند - كه خيلى شيرين است - و در جامع اللغات آمده يك ميوهء بزرگ خاردار است . ( جامع اللغات : 551 )
( 2 ) شريفه : هم يك نوع ميوهء شيرين كوچك هندوستان است كه « سيتا پهل » هم مىگويند . ( جامع اللغات اردو : 418 )
( 3 ) جهانگير نگردها كه : هماكنون پايتخت كشور بنگلادش مىباشد .
( 4 ) نشده : در « الف ، ب ، ج » نيامده است .