وگويند كه : دليل عقلى ونقلى موجب توقف سالك است در اوّلين منزل ، زيراكه خدا را به دليل نتوان ديد و به او رسيد ، پس به دليل نتوان شناخت ، و بايد در خدمت پير كامل سعى نمود تا به هر چه خواهد برسد « 1 » . و اما فرقهء دوازدهم ؛ كه تسليميهاند ، گويند كه : تا كسى به مرتبهء تسليم نرسد ؛ به مرتبهء عاليهء عرفان نرسد . وتسليم عبارت از آن است كه : هرچه پير گويد وطلبد مريد اجابت كند ، و علامت تسليم آن است كه چون پير خواهد كه با مريد وطى كند مريد گردن تسليم نهد تا پير حاجت خود حاصل كند « 2 » . و اول چيزى كه به مريد حواله كنند زنجير يا رسنى باشد كه در گردنش اندازند ، و آن را رشتهء تسليم گويند ، ونزد واصليه وقلندريه نيز اين طريقه مسلوك است ، و به اعتقاد ايشان اين مرتبهاى است بلند . و بايد دانست كه : قلندريه چند گروه شدهاند ، صنفى بودهاند از اصناف صوفيه و بيشتر ايشان ملحد بودهاند ، و همچنين در اين زمان در ميان ايشان ملحد بسيار است ، واكثر سفيهان اين طور كسان را درويش مىپندارند « 3 » . و اما فرقهء سيزدهم ؛ كه تلقينيهاند ، ونظريه نيز گويند ، كه نگاه كردن به كتب غير از كتب صوفيّه حرام است ، و بايد آنها نزد پير كامل خوانده شود ، ومعرفت جز به تلقين پير كامل حاصل نگردد ، و هر چه علماء در هفتاد سال و بيشتر به تعلّم و مطالعهء كتب حاصل كنند ، در يك ساعت به تلقين و ارشاد پير
هامش
( 1 ) حديقة الشيعه : 581 و 582
( 2 ) تبصرة العوام : 48
( 3 ) حديقة الشيعه : 582