تنبيه پنجمدر ذكر بعضى از فروع مذاهب صوفيه واندكىاز عقايد فاسدهء ايشان
و آن بسيار است ، و به ذكر قليلى از عقايد بيست و يك فرقه از ايشان در اين كتاب اكتفا مىنمائيم : فرقهء اول : وحدتيهاند لعنهم اللَّه ، ايشان به وحدت وجود قائل شدهاند ، و همه كس و همه چيز را خدا مىدانند ، و از نمرود وفرعون وشدّاد بدتراند ، از اين جهت كه جميع ايشان را خدا مىدانند ، حتى چيزهائى كه در شريعت حكم به عدم طهارت آنها شده تا به چيزهاى ديگر چه رسد . اگر آن جماعت را « اكثريه » نام مىكردند انسب بود ، زيراكه در كثرت إله بر وجهى مبالغه نمودهاند كه چيزى نيست از ما سوى اللَّه كه آن را خدا ندانند ، هرچند كه به اعتقاد ايشان همهء آنها يكى است ، چنان كه محيى الدّين عربى در اكثر كتابهاى خود گفتگوهاى بسيار در اين باب كرده ، خصوصاً در كتاب « فصوص الحكم » ، و در آن كتاب در « فص لقمانى » مىگويد كه : ميان ما - يعنى وحدتيه - وطايفهء أشاعره نزاع در عبارت است ، و در « فص موسوى » فرعون را عين حق تعالى گفته ، چنان كه بعد از تأويل لفظ « رب » مىگويد : وان كان عين الحق والصورة لفرعون « 1 » . وعطّار در كتاب « جوهر ذات » تعريف كرده مىگويد : تو هم مثل او انا
هامش
( 1 ) شرح فصوص الحكم : 449 و 495 ، حديقة الشيعه : 568