چيز باشد كه هميشه او بوده » « 1 » ، پس چون خالق چيزى باشد كه پيوسته با وى بود . و در كتاب توحيد حديثى از آن حضرت نقل شده كه بعضى از آن اين است كه : « آنچه ازلى است وهميشه هست مخلوق نيست » « 2 » ، ونيز از آن حضرت روايت شده كه : « آنچه معلوم است نزد مردم اين است كه مريد غير اراده است ، ومريد پيش از اراده است ، و فاعل پيش از فعل است » « 3 » . اگر پرسند كه : از كدام آيهء قرآن مستفاد مىشود كه عالم حادث است نه قديم ؟ جواب گوئيم كه : چندين آيه صريح است كه حق تعالى آسمان و زمين را در شش روز خلق نموده « 4 » ، پس چيزى كه هميشه باخداوند وقديم باشد ، چگونه خداى تعالى خبر مىدهد كه آن را در شش روز آفريده است ؟ و از اهل بيت اطهار اخبار بسيار در بيان خلق عالم وارد شده ، ومضمون آنها اين است كه : حق تعالى اول آب را آفريد ، و بعد از آن باد را ، پس به امر الهى باد و آب را چندان بر هم زد كه كفى از آن حاصل شد ، پس از آن بخارى مثل دود بلند شد ، پس از كف زمين ، و از آن بخار آسمان را آفريد « 5 » . پس شك نيست در اينكه هركه اعتقاد به قِدَم آسمان و زمين كند كافر
هامش
( 1 ) كافى : 1 / 120 حديث 2
( 2 ) عيون اخبار الرضا : 1 / 162
( 3 ) عيون اخبار الرضا : 1 / 163 ( با اندكى اختلاف )
( 4 ) الاعراف ( 70 ) : 54 ، يونس ( 10 ) : 3 ، هود ( 11 ) : 7 ، الفرقان ( 25 ) : 59 ، السجده ( 32 ) : 4
( 5 ) كافى : 8 / 94 ، بحارالانوار : 54 / 87 حديث 73