فتوحات گفته : ( سُبحانَ مَنْ أَظْهَرَ الأشياءَ وَهُوَ عينُها ) « 1 » يعنى : منزّه باد كسى كه ظاهر ساخته است چيزها را ، وحال آنكه خودش عين چيزهاست .
هرچند كه شيخ علاء الدولهء سمنانى - با وجود اينكه با او هم مذهب است - در اين كلام بر او طعن زده وردّ نموده ، و گفته : آيا حيا نمىكنى اى شيخ از اين كلام ؟ وراضى هستى كه كسى گويد كه : فضلهء شيخ عين شيخ است « 2 » تا آخر كلام پر ملالش .
و از قبيل اين كلام ، ومؤيّد اين مرام است قول بايَزيد - كه يزيد است با زيادتى - ( ليس في جُبَّتي سِوى اللَّه ) « 3 » يعنى : نيست در خرقهء من غير خدا ، كه فضلهء خود را خداى خود دانسته ، ومولوى در مثنوى گفته :
با مريدانْ ؛ آن فقيرِ مُحتشم * بايَزيد آمد كه نَك يزدان منم
گفت مستانه عيان آن ذو فنون * لا الهَ الّا أناها فاعبُدون « 4 »
و همچنين مكتوب حلّاجِ لعين ؛ كه به بعضى از ملاحده ومريدين نوشته به اين عنوان : مِنَ اللَّه الى فلان « 5 » يعنى : اين كتاب از خداست به سوى فلان كس ، و به اين سبب فقها وقضاة واعيان آن زمان از سنيان [ وشيعيان ] كه از آن جمله است شيخ ابوالقاسم ابن روح ، كه يكى از نُوّاب وبوّاب اربعهء حضرت صاحب
هامش
( 1 ) نفحات الانس : 448 ، حديقة الشيعه : 568 .
( 2 ) نفحات الانس : 488 .
( 3 ) مثنوى : 4 / 56 .
( 4 ) مثنوى : 4 / 55 .
( 5 ) تحفة الاخيار : 408 .