در اسناد و احاديث هر دو كتاب ، مواردى يافت مىشوند كه روايت ، با بيش از يك سند نقل شده است كه به اينكار ، تعدّد يا تحويل سند مىگويند . « 1 » بخارى ، با علامت « ح » « 2 » و كلينى ، با حرف « واو » ، اين كار را انجام دادهاند .
ه . هدف مشترك
هدف و غرض هر دو مؤلّف ، اين بوده كه احاديثى كه به نظر خودشان احاديث صحيح بوده ، در كتاب خود بياورند و احاديث غير صحيح را رها كنند .
فصل چهارم : نقاط ضعف « صحيح البخارى » و نقاط قوّت « الكافى »
الف . پاسخ به ابهامات كتاب
اوّلين نقطهء قوّت كتاب الكافى - كه نقطهء ضعف صحيح البخارى است - ، اين است كه مرحوم كلينى ، قبل از شروع كتاب خود ، مقدّمهاى آورده و در آن ، مقدمه به ابهامات مربوط به كتابش پاسخ داده است كه از جملهء آنها اين است :
1 . هدف و علت جمعآورى كتاب ؛
2 . اوضاع فكرى و اجتماعى زمان تأليف ؛
3 . روش تحقيق وى ؛
4 . پيشينهء اين تحقيق .
در مقابل ، بخارى ، بدون هيچ مقدّمهاى ، از اوّل كتاب ، احاديث را شروع كرده است و آنچه دربارهء كتاب او در كتب بعدى آمده است ، همگى بر اساس نقليات موجود است .
ب . تعدّد واسطهها
دومين نقطهء قوّت الكافى ، اين است كه كلينى ، كتاب خود را در زمان امام حسن
هامش
( 1 ) . ر . ك : رجال النجاشى ، ص 161 .
( 2 ) . ر . ك : صحيح البخارى ، ج 1 ، ص 61 و ج 2 ، ص 32 .