اضافه كرديم . « 1 »
اين مطلب ، گوياى اين است كه صحيح البخارى را ديگران تنظيم ، تكميل و پاكنويس كردهاند . به علاوه اين كه كتابى با اين آشفتگى از بخارى ، با آن حافظه و ذكاوت بسيار ، بعيد مىنمايد . « 2 »
و . احاديث معلّق
توجّه بيش از اندازه به سند ، بخارى را از دقّت در متن ، غافل كرده است . به علاوه اين كه حدود يك چهارم احاديث كتاب ، فاقد سندند و در قرن چهارم ، به عنوان احاديث معلّق شناخته شدند ؛ « 3 » امّا الكافى از اين اشكالات ، به دور است .
ز . تناسب احاديث با ابواب مربوطه
الكافى ، از جهت آوردن احاديث متناسب با هر باب ، ضابطهء خاصى دارد ، در حالى كه بخارى در چينش احاديث متناسب با بابهايى كه خود تنظيم كرده است ، اشتباهات فراوانى مرتكب شده است . به عنوان نمونه ، اوّلين حديث كتاب ، متناسب با باب اوّل ( باب بدء الوحى ) نيست . « 4 »
ح . شروع كتاب
نقطهء قوّت ديگر الكافى ، اين است كه باب اوّل كتاب را با مهمترين مسائل دين ( يعنى مباحث اعتقادى و كلامى ) ، شروع كرده است و دو جلد از كتاب خود را به اين مباحث ، اختصاص داده است . در صورتى كه بخارى از اين ويژگى ، محروم است . « 5 »
هامش
( 1 ) . هدى السارى ، ج 1 ، ص 10 .
( 2 ) . ر . ك : إرشاد السارى ، ص 10 .
( 3 ) . تاريخ نگارشهاى عربى ، ج 1 ، ص 166 .
( 4 ) . صحيح البخارى ، ج 1 ، ح 1 .
( 5 ) . ر . ك : الكافى ، ج 1 و 2 ؛ صحيح البخارى ، ج 1 .