فصل سوم : ويژگىهاى مشترك بخارى و كلينى
الف . ايرانى بودن مؤلّفان كتاب
بيشتر دانشمندان اسلام در علوم مختلف ، ايرانى بودهاند ؛ زيرا با دگرگونى در زبان عربى و نياز اين زبان ، به وضع قوانين نحوى و . . . از يك طرف و توجّه مسلمانان ، به تفسير قرآن و احاديث و جرح و تعديل آنها از طرف ديگر ، باعث شده كه ايرانيان در علوم مختلف اسلامى ، پيشتاز باشند . يكى از اين علوم ، « علم حديث » بود كه دانشمندان بسيارى مانند : مسلم نيشابورى و حاكم نيشابورى ، نمونهاى از دانشمندان سنّىمذهب در حديث هستند . چنان كه اساتيد نحو ، چون : سيبويه ، فارسى و زجاج ، همه ايرانى بودند . به همين دليل ، پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود :
لو تعلّق العلم لأكناف السماء لناله قوم من أهل فارس . « 1 »
ب . انگيزهء مشترك
هر دوىِ آنها به تقاضاى دوستان و اساتيدشان ، و داشتن دغدغهء خلط احاديث صحيح با غير صحيح ، « 2 » به اين كار مبادرت كردهاند .
ج . تأليف دو كتاب در مدّت زمانى طولانى
بخارى ، در طول شانزده سال و كلينى ، در طول بيست سال ، احاديث كتاب خود را جمعآورى كردند . « 3 »
د . تعدّد و تحويل سند
هامش
( 1 ) . مقدمهء ابن خلدون ، ص 543 - 544 .
( 2 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 8 ؛ سير أعلام النبلاء ، ج 11 ، ص 359 - 383 ؛ تاريخ الإسلام ، ص 248 .
( 3 ) . ر . ك : هدى السارى ، ج 1 ، ص 9 ؛ رجال النجاشى ، ص 161 .