در مورد بخشهاى مختلف كتاب نيز بايد گفت كه اختلاف وجود دارد ؛ چرا كه از 68 ، تا بيش از صد كتاب ، و ابواب آن ، از 3450 تا 3730 باب ، ذكر شده است . ظاهراً اختلاف در اختلاف نسخههاست . اوّلين كتاب آن ، كتاب « بدء الوحى » و آخرين آن ، كتاب « التوحيد » است . از ويژگىهاى كتاب ، اين است كه از عناوين هر باب ، نظريهء فقهى صاحب كتاب به دست مىآيد و هر باب ، با آيهاى از قرآن آغاز مىشود . « 1 » 5 . مستدركات
مستدركات ، يعنى متمّم كتاب ، با احاديث فوت شدهء از كتاب ، كه جاى آنها خالى است . بر صحيح البخارى ، اين مستدركات ، نوشته شده است :
يك . الإلزامات نوشتهء دار قطنى ؛
دو . مستدرك حاكم نيشابورى ؛
سه . مستدرك أبوذر عبد بن أحمد بن محمّد بن عبد اللَّه الأنصارى الهروى . « 2 » 6 . مستخرجات
اگر روايات كتابى ، با اسانيدى ديگر غير از اسناد كتاب آورده شود ، اين كار را استخراجنگارى مىگويند . بر صحيح البخارى ، شش كتاب با عنوان مستخرجات نوشته شده است ، كه از آن جمله ، مىتوان به اين موارد اشاره كرد :
يك . مستخرج اسماعيل الجرجانى ؛
دو . مستخرج أبو احمد محمّد بن أحمد بن حسن الغطريفى ؛
سه . مستخرج حافظ أبو عبد اللَّه محمّد بن عبّاس ( ابن أبى ذهل ) . « 3 »
هامش
( 1 ) . ر . ك : إرشاد السارى ، ص 10 ؛ كشف الظنون ، ج 1 ، ص 101 ، 128 و 160 ؛ مفتاح الصحيحين بخارى و مسلم ، ص 4 - 6 .
( 2 ) . تدريب الراوى ، ج 1 ، ص 80 .
( 3 ) . ر . ك : همان جا .