شد ، ان شاءالله .
5 - روايت محمد بن قيس از امام باقر ( عليه السلام )
محمد بن قيس ، عن ابى جعفر ( عليه السلام ) ، فى رجلٍ تزوّج امرأة و شرط لها ان هو تزوّج عليها امرأةً او هجرها او اتخذ عليها سرية فهى طالق ، فقضى فى ذلك انَّ شرط الله قبل شرطكم ، فان شاء وفى لها ( بما اشترط ) و ان شاء امسكها و اتخذ عليها و نكح عليها . « 1 »
اين حديث مضمونى بسيار شبيه روايت قبلى دارد در روايت قبل عبارت « ان شرط الله قبل شرطكم » به اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) نسبت داده شده و در اين روايت به خود حضرت امام باقر ( عليه السلام ) .
نكتهاى كه قابل ذكر است اينكه اين روايت و روايت قبل به خوبى مىتواند دليل بر نفوذ « شرط مبنايى » و حتى « شرط الحاقى » باشد زيرا عبارت « و شرط لها » مطلق است خواه اين شرط قبل مطرح شده باشد و خواه بعد و خواه در ضمن عقد تلفظ به شرط شده باشد .
بلكه شايد بتوان گفت كه عطف « شرط لها » بر « تزوّج » اين احتمال را تقويت مىكند كه شرط بعد از ازدواج بوده .
نكته :
ممكن است اين سؤال به ذهن بيايد كه : قبلًا گفتيد ظهور روايت در « شرط نتيجه » است و حال آنكه در اين دو روايت در ادامه معصوم ( عليه السلام ) فرموده : « اگر خواست به شرط خود وفا كند » و اين عبارت ظهور در اين دارد كه شرط به صورت « شرط فعل » بوده است .
و به عبارت ديگر ظهور « فهى طالق » و « فانها طالق » با ظهور « ان شاء وفى لها » و
هامش
( 1 ) . همان ، باب 38 ، ح 1 ، ص 270 - 269 .