الف : استصحاب به اعتبار مستصحب به اقسام زير تقسيم مىشود :
1 - استصحاب وجودى 2 - عدمى 3 - حكمى 4 - موضوعى 5 - حكم تكليفى 6 - حكم وضعى 7 - حكم تعليقى 8 - حكم تنجيزى 9 - كلى 10 - جزئى 11 - مثبت 12 - غير مثبت . بعضى از اقسام فوق خود داراى فروعاتى هستند كه به دليل طولانى نشدن از ذكر آنها صرفنظر مىشود .
ب : استصحاب به اعتبار دليل بر سه قسم است : دليل يا 1 - شرعى لفظى است ؛ و يا 2 - اجماع است ؛ و يا 3 - عقلى است .
ج : استصحاب به اعتبار منشأ شكّ لا حق اقسامى دارد : 1 - استصحاب در شبههى موضوعيه ؛ 2 - حكميه ؛ 3 - در صورت ظنّ به بقاء ؛ 4 - در صورت ظنّ به ارتفاع ؛ 5 - در صورت شكّ در بقاء يا ارتفاع ؛ 6 - در صورت شكّ در مقتضى ؛ 7 - در صورت شكّ در رافع .
بعضى از اقسام فوق نيز داراى فروعاتى هستند . « 1 »
استصحاب حكم تنجيزى
استصحاب حكم تنجيزى در مقابل استصحاب حكم تعليقى است ، و آن در جايى است كه مستصحب حكم قطعى و منجز باشد ، مثلًا دليلى گفته بود خوردن انگور حلال است . سپس آن انگور تبديل به كشمش شود ، درنتيجه شك در حلال بودن آن عارض مىگردد ، در اين صورت اگر با استصحاب حكم به حلال بودن آن بكنيم ، به آن استصحاب حكم تنجيزى مىگويند . « 2 »
هامش
( 1 ) . عيسى ولائى ، فرهنگ اصطلاحات اصول ، ص 60 و 61 .
( 2 ) . عيسى ولائى ، فرهنگ اصطلاحات اصول ، ص 65 .