اين صورت كه رسول اعظم ( صلى الله عليه وآله ) به مرد انصارى فرمود
: « إذْهَب فاقلعها و ارم بها إليه فَإنَّهُ لاضرر و لاضرار » « 1 » ؛
يعنى برو و آن را از جا بكن و به نزد او انداز ، زيرا ضرر و ضرارى وجود ندارد . « 2 »
تحرير محلّ بحث
معامله به قصد فرار از دين گاهى صورى است ( صورت اول ) و گاهى جدى و در صورتى كه جدى باشديا بعد از حكم به حجر است ( صورت دوم ) و گاهى قبل از حكم به حجر و در صورت اخير گاهى تضييع كننده ى حق ديان نيست ( صورت سوم ) و گاهى تضييع كننده ى حق ديان است ( صورت چهارم ) . صورت اوّل : مسلّماً باطل است بخاطر فقدان قصد انشاء ، و مادّهى 218 اصلاحى 1370 نيز بيان مى دارد : « هرگاه معلوم شود كه معامله با قصد فرار از دين بطور صورى انجام شده ، آن معامله باطل است » . چنين معامله اى مسلماً باطل است و محل بحث ما هم نيست . و اما صورت دوّم : اين صورت فقها بر اين عقيده اند كه تصرفات محجور ممنوع « 3 » و
هامش
( 1 ) . شيخ كلينى ، كافى ، ج 10 ، ص 478 ، ح 2 . روايت را موثقه شمرده اند . ر - ك : روضة المتقين ، ج 6 ، ص 248 ؛ مرآة العقول ، ج 19 ، ص 394 ؛ ملاذ الأخيار ، ج 11 ، ص 235 . نرم افزار دراية النور هم خبر را موثق ارزيابى كرده .
( 2 ) . سيد مصطفى محقق داماد ، قواعد فقه ( بخش مدنى ، مالكيت ، مسؤوليت ) ، ج 1 ، ص 133 تا 135 .
( 3 ) . شيخ طوسى ، المبسوط فى فقه الإمامية ، ج 2 ، ص 250 ؛ سيد ابن زهره حلبى ، غنية النزوع ، ص 247 ؛ محقق حلّى ، شرايع الإسلام ، ج 2 ، ص 78 ؛ علامه حلى ، ارشاد الاذهان ، ترجمه مهدى نجفى اصفهانى ، ص 243 .