عبارت نيز نماز طواف را در نزد مالكىها واجب مىداند .
اين در حالى است كه در المغنى و شرح الكبير - كه در فقه حنفى نگاشته شدهاند - موفقالدين بن قدامه و شمسالدين بن قدامه به مالك نسبت دادهاند كه اين دو ركعت نماز را سنت مؤكد مىداند و واجب نمىداند « 1 » .
ابنرشد قرطبى در بداية المجتهد آورده است : « وأجمعوا على أن من سنة الطواف ركعتين بعد انقضاء الطواف . . . وحجة الجمهور أن رسول الله صلّى الله عليه [ وآله ] و سلم طاف بالبيت سبعاً وصلّى خلف المقام ركعتين ، وقال : خذوا عنّى مناسككم » . « 2 » البته با دقت در كلام ابنرشد به اين نكته مىرسيم كه گاهى سنت را در مقابل فضيلت به كار برده ، و منظورش از سنت استحباب نمىباشد ، بلكه عملى لازم مىباشد مثلًا در حكم رَمَل « 3 » در اشواط ثلاثه اين سؤال را مطرح مىكند كه آيا سنت است يا فضيلت و بعد تذكر مىدهد كه : فرق بين دو قول در اين است كه كسى كه آن را سنت مىداند واجب مىكند در ترك آن خون را ( قربانى را ) و كسى كه آن را سنت نمىداند واجب نمىكند در ترك آن چيز را « 4 » . و در جاهاى ديگر از كتاب خود نيز سنت را در مقابل نفل قرار مىدهد « 5 » . و در قسم كفارات مسكوت عنها از مالك نقل مىكند كه : اگر كسى دو ركعت نماز طواف را فراموش كرد تا به وطن خود برگشت بايد قربانى كند « 6 » . و از اين عبارت مىتوان برداشت كرد كه ترك آن را موجب كفاره .
هامش
( 1 ) . ابنى قدامه ، المغنى والشرح الكبير ، ج 3 ، ( المغنى ) ص 405 و ( الشرح الكبير ) ص 414 . و ر . ك : أحمد عبدالقادر معبى ، توضيح المناسك على المذاهب الأربعة ، ص 81 .
( 2 ) . محمد بن أحمد بن رشد ، بداية المجتهد ونهاية المقتصد ، ج 1 ، ص 582 .
( 3 ) . سرعت در راه رفتن با نزديك بودن قدمها .
( 4 ) . « أن من جعله سنة أوجب فى تركه الدم ، و من لم يجعله سنة لم يوجب فى تركه شيئاً » . محمد بن أحمد بن رشد ، بداية المجتهد ونهاية المقتصد ، ج 1 ، ص 579 .
( 5 ) . محمد بن احمد بن رشد ، بداية المجتهد ونهاية المقتصد ، ج 1 ، ص 635 .
( 6 ) . فقال مالك : « عليه دم » . همان ، ص 638 .