در تفسير تسنيم آمده است : « مصلاى نماز طواف ، مقام ابراهيم است . امر به طواف در آيهى شريفهى
( وَ لْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ )
« 1 » و دستور نماز طواف در آيهى مورد بحث آمده است : واتخذوا من مقام إبراهيم مصلى ؛ . . . .
بر اساس روايات اهل بيت ( عليهم السلام ) نماز طواف بايد پشت مقام ابراهيم يا كنار آن به جا آورده شود ؛ از اين رو نماز در جلوى مقام ، بهگونهاى كه مقام پشت سر قرار گيرد تجويز نشده است » . « 2 »
مبحث اول : وجوب نماز طواف
مرحوم شيخ طوسى در كتاب خلاف مىنويسند : « دو ركعت نماز طواف واجب است در نزد اكثر اصحاب ما و عامهى اهل علم ، ابوحنيفه و مالك و اوزاعى و ثورى به همين قول قائلند . و شافعى در اين باره دو قول دارد ، يكى همانند ما ، و ديگرى اينكه آن دو ركعت واجب نيست ، و اين قول دوم اصحّ در نزد شافعىها مىباشد و به همين قول ، قائل شدهاند گروهى از اصحاب ما . و دليل ما قول خداوند تبارك و تعالى است : ( واتخذوا من مقام إبراهيم مصلى ) و اين امر اقتضاى وجوب دارد . و نيز طريق احتياط نيز اقتضاى وجوب دارد ؛ زيرا اگر آن دو ركعت را بجا آورد براءت ذمّهى يقينى پيدا مىكند ، و اگر نخواند [ براءت ذمّه ] مورد اختلاف است . و اخبار ما در اين معنا [ وجوب نماز طواف ] زيادتر از آن است كه احصاء شود ، ما آنها را ذكر كردهايم و وجه روايات مخالف با آن را نيز بيان كردهايم . و خلافى نيست كه پيامبر ( صلى الله عليه و آله ) آن دو ركعت را به جا آورده و ظاهر اين مطلب اقتضاى وجوب دارد » . « 3 »
مرحوم ابنادريس حلّى آورده است : « دو ركعت نماز طواف فريضه ، فريضه است .
هامش
( 1 ) . سورهى حج ، آيهى 29 .
( 2 ) . عبدالله جوادى آملى ، تسنيم ، ص 546 و 545 .
( 3 ) . شيخ طوسى ، الخلاف ، ج 2 ، ص 327 .