تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 64

مساهمون:

ص٦٤
سخن درباره تصديق روز جزاء است كه آيا تصديق روز جزا مربوط به تصديق لفظى و قلبى است و يا تصديق عملى و عينى . زيرا از نظر مفسران تصديق روز جزا دو مصداق دارد : 1 - تصديق لفظى و قلبى ، 2 - تصديق عملى و عينى ، برخى مفسران از جمله علامه طباطبايى در الميزان از سياق آيات كه كارهاى شايسته را برشمرده است نتيجه گرفته كه منظور از تصديق « يوْمِ الدِّينِ » ، تصديق عملى است و نه تنها تصديق اعتقادى ، ايشان مىگويند معناى تصديق عملى آن است كه سيره آنها در دنيا سيره كسانى است كه اعتقاد به نظام جزاء و پاداش دارند ( طباطبايى ، 1417 ق ، ج 20 ، ص 22 ) . ولى بعضى از مفسران آن را به معنى « تصديق عملى » يعنى انجام وظائف و ترك محرمات تفسير كرده‌اند ( صادقى تهرانى ، 1365 ش ، ج 29 ، ص 133 ؛ مغنيه ، 1424 ق ، ج 7 ، ص 418 ) و عده اى ديگر مىگويند : ظاهر آيه مطلق است ، هم تصديق قلبى و لفظى و هم عملى را شامل مىشود . ( مكارم ، 1374 ش ، ج 25 ، ص 33 ) حال با در نظر گرفتن سياق آيات قبل و بعد به نظر مىرسد كه ديدگاه علامه صائب تر و منظور از تصديق در اين آيه تصديق عملى است هر چند كه يكى از مصاديق بارز تصديق روز جزا تصديق لفظى نيز مىتواند باشد .

3 - 1 - 2 - 10 . اختيار وجوه قراءات

در مسأله قرائت كه با تفسير ارتباط مستقيمى دارد ، مىتوان از سياق براى ترجيح يا اختيار وجهى از وجوه قراءات بهره گرفت . در منابع احتجاج قراءات و گاهى در برخى از تفاسير ، ضمن دلايلى كه براى تأييد يا ترجيح يك وجه از قرائت ذكر شده ، به وضوح نقش بافت و سياق كلام در اختيار يك وجه از قرائت ديده مىشود . بنابراين سياق و بافت كلام در بسيارى از موارد مؤيد و مرجح يك وجه از قرائت دانسته شده است . از اين نمونه مىتوان به واژه « كتبه » در آيه
( آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا غُفْرانَكَ رَبَّنا وَ إِلَيْكَ الْمَصِيرُ )
( بقره : 285 ) اشاره كرد :