مجمل يعنى آن چه در آن اجمال باشد ، به عبارتى مفهوم و معناى آن به روشنى معلوم نباشد . مبين نقطه مقابل مجمل است يعنى آن چه به روشنى بر مفهوم خود دلالت كند ( مظفر ، 1381 ش ، ج 1 ، ص 189 ) .
به عبارت ديگر تبيين مجمل يعنى : تفصيل آنچه به اختصار در متن آمده است . اين تفصيل گاهى بخشى از خود بافت زبانى است گويى به همان لفظ روشن آمده است ؛ مانند « مِنَ الْفَجْرِ » كه به
( أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ إِلى نِسائِكُمْ هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتابَ عَلَيْكُمْ وَ عَفا عَنْكُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَ ابْتَغُوا ما كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَ كُلُوا وَ اشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيامَ إِلَى اللَّيْلِ وَ لا تُبَاشِرُوهُنَّ وَ أَنْتُمْ عاكِفُونَ فِي الْمَساجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَقْرَبُوها كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آياتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ )
( بقره : 187 ) متصل است تا مقصود از « الْخَيْطُ الأَبْيَضُ » كه همان طلوع فجر است ، مشخص شود و گاهى معناست كه از بافت موضوعى فهميده مىشود و چيزى از حقايقى است كه بافت كلى يا بافت فرهنگى متن متضمن آن است و گاهى بافت ديگرى از خود موضوع يا خود لفظ در موضع ديگرى است . مثلا در « أَقِيمُوا الصَّلَاةَ » « اقامه » مجمل است و تفصيل آن در همين موضع وجود ندارد بلكه در مواضع ديگر از متن قرآن آمده است ( سلوى ، 1382 ش ، ص 73 ) بنابراين سياق در مواضع بسيارى براى رفع اجمال از كلمات راه گشاست .