خلاصه كلام اين كه قراء كلمه « كتبه » را به دو وجه مفرد « كتابه » و جمع « كتبه » قرائت كرده اند . منابع توجيه قراءات ، قرائت « كتبه » به صورت جمع هماهنگى با سياق كلمات قبل و بعد را دليل اختيار قرائت خود مىدانند .
3 - 1 - 2 - 11 . تعيين محلهاى وقف و ابتدا
وقف و ابتدا از مباحث مهم علم قراءات است كه سياق نقش مهمى مىتواند در تعيين محلهاى مناسب وقف و ابتدا داشته باشد . در اهميت محل وقف و ابتدا همين بس كه گاهى وقف در محلى ناشايست مىتواند معنايى مخالف و متناقض را به خواننده القاء نمايد . به عنوان نمونه اگر قارى در آيات :
( لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ وَ قالَ الْمَسِيحُ يا بَنِي إِسْرائِيلَ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَ رَبَّكُمْ إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَ مَأْواهُ النَّارُ وَ ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصارٍ * لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ ثالِثُ ثَلاثَةٍ وَ ما مِنْ إِلهٍ إِلَّا إِلهٌ واحِدٌ وَ إِنْ لَمْ يَنْتَهُوا عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ )
( مائده : 72 - 73 ) بر واژه « قَالُوا » وقف نمايد سپس از
( إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ )
يا
( إِنَّ اللَّهَ ثالِثُ ثَلاثَةٍ )
شروع به قرائت نمايد ، معنايى متناقض با سياق آيه به دست مىآيد .
سياق آيه هر كسى را كه ادعا كند خداوند همان مسيح پسر مريم است يا اين كه خدا سومين شخص از اقانيم ثلاثه است ، تكفير مىكند . عدم توجه به سياق آيه و وقف بر فعل « قالوا » سبب مىشود تا معنايى مخالف معناى آيه برداشت شود .
به همين علت است كه ابن مجاهد مىگويد : « لا يقوم بالتمام إلا نحوى عالم بالقراءات ، عالم بالتفسير ، عالم بالقصص وتلخيص بعضها من بعض ، عالم باللغة التى نزل فيها القرآن » ( نحاس ، 1413 ق ، ج 1 ، ص 18 ) .