تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 431

مساهمون:

ص٤٣١
حسدى كه ميان آنان وجود داشت . و هر كس به آيات خدا كفر ورزد ، پس [ بداند ] كه خدا زود شمار است » . حرف « إِنَّ » به دو وجه « إِنَّ » و « أَنَّ » قرائت شده است : الف . قرائت مشهور آيه « إِنَّ » با كسر همزه است ( دانى ، 1930 م ، ص 87 ) . اين وجه از قرائت واضح و روشن است و علت قرائت به كسر استينافيه بودن جمله است . كلام قبل پايان يافته و اين آيه كلامى جديد و استينافيه است بنابراين با « إِنَّ » آغاز مىشود . مكى بن ابى طالب اين وجه از قرائت را اختيار مىكند ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 338 ) . ب . كسايى به فتح « أَنَّ » خوانده است ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 203 ) . قرائت « أَنَّ » كلام را به ماقبل متصل نموده و سه وجه در اين مورد جايز است : 1 . « أَنَّ » در اين آيه بدل از « أَنَّ » در آيه قبل
« شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ »
( آل عمران : 18 ) باشد كه تقدير آن اين گونه است : « شهد الله أنَّ الدين عند الله » . 2 . ممكن است « أَنَّ » بدل اشتمال از « أَنَّهُ » در آيه قبل باشد ؛ زيرا اسلام مشتمل بر توحيد ، عدل و شرائع و سنن است و اين موارد نيز مشتمل بر اسلام هستند . 3 . ممكن است « أَنَّ » بدل از « بالقسط » در آيه قبل باشد ؛ زيرا قسط همان عدل است و عدل هم اسلام است ( ابن انبارى ، 1400 ق ، ج 1 ، ص 195 ) . تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : حرف « إنَّ » به دو وجه « إنَّ » و « أنَّ » قرائت شده است . قرائت مشهور بنابر استينافيه بودن كلام است . كسايى ارتباط نحوى آيات را در نظر گرفته و با توجه به ارتباط كلمات « قسط » « توحيد » با « اسلام » واژه « أنَّ » را به فتح قرائت نموده تا با آيه قبل هماهنگ شده و هر دو آيه در سياق واحدى قرار گيرند . بنابراين قرائت كسايى ، هماهنگ با سياق آيات است . 2 .
( وَ نادى أَصْحابُ الْجَنَّةِ أَصْحابَ النَّارِ أَنْ قَدْ وَجَدْنا ما وَعَدَنا رَبُّنا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا قالُوا نَعَمْ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ )
( اعراف : 44 )