فصل چهارم : اختلاف قرائت در حروف
مفهومى كه از تعريف حرف در زبان عربى ارائه شده اين است كه : « الحرف ما دل على معنى فى غيره » ( زجاجى ، 1410 ق ، ص 1 ؛ حيدره اليمنى ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 209 ) . بنابراين حرف به تنهايى معنايى ندارد و به عبارت ديگر اگر به صورت تنها به كار رود معناى آن روشن نمىباشد ، بلكه بايد به اسم يا فعل اضافه شده باشد ( زجاجى ، 1363 ق ، ص 54 ) .
اختلاف قرائتى كه سياق در ترجيح يك وجه قرائى نقش داشته باشد ، در حروف مشبهة ، حروف عطف و حروف شرط ديده مىشود .
4 - 2 - 1 . اختلاف قرائت در حروف مشبهة
حروف مشبهه حروفى است كه مختص جمله اسميه است و بر مبتدا و خبر وارد مىشود . مبتدا به عنوان اسم حروف مشبهه بالفعل منصوب و خبر به عنوان خبر حروف مشبهه مرفوع باقى مىماند . إنَّ ، أنَّ ، كأنَّ ، لكنَّ ، لعلَّ ، ليت از حروف مشبهه هستند ( عبدالسميع عمر ، 2006 م ، ص 76 ) . اين حروف براى بيان تعلق و وابستگى چيزى به چيز ديگر به كار مىرود .
1 .
( إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ وَ مَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْياً بَيْنَهُمْ وَ مَنْ يَكْفُرْ بِآياتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ )
( آل عمران : 19 )
« در حقيقت ، دين نزد خدا همان اسلام است . و كسانى كه كتابِ [ آسمانى ] به آنان داده شده ، با يكديگر به اختلاف نپرداختند مگر پس از آنكه علم براى آنان [ حاصل ] آمد ، آن هم به سابقه