ب . ابوعمرو در هر دو آيه « الله » قرائت كرده است ( مكى بن ابى طالب ، بى تا ، ص 270 ) . ابوعمرو هماهنگى بين سؤال و جواب را در نظر گرفته ؛ زيرا هر دو جواب در پاسخ سؤال
« قُلْ مَنْ رَبُّ السَّماواتِ السَّبْعِ وَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ »
و
« قُلْ مَنْ بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ »
است و چون سوال مرفوع است جواب نيز مرفوع مىآيد . بنابراين در قرائت ابوعمرو سؤال و جواب در سياق واحدى قرار گرفته اند ( فراء ، بى تا ، ج 2 ، ص 204 ؛ ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 5 ، ص 300 - 301 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء واژه « لِلَّهِ » را به دو وجه « لِلَّهِ » و « الله » قرائت كرده اند . به نظر مىرسد قرائت ابوعمرو با سياق لفظى هماهنگ و قرائت مشهور هماهنگ با سياق معنا است . قرائت مشهور هماهنگ با سياق آيه
« سَيَقُولُونَ لِلَّهِ قُلْ أَ فَلا تَذَكَّرُونَ »
( مؤمنون : 85 ) است هر چند سؤال در اين جا
« قُلْ لِمَنِ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِيها إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ »
بوده و جواب از لحاظ لفظ هماهنگ با سؤال است ؛ اما در دو آيه مورد بحث به جهت هماهنگى با آيه قبل « لام » در تقدير گرفته شده تا جواب هر سه آيه با هم هماهنگ باشد .
8 .
( عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَتَعالى عَمَّا يُشْرِكُونَ )
( مؤمنون : 92 )
« داناى نهان و آشكار ، و برتر است از آنچه [ با او ] شريك مىگردانند » .
واژه « عَالِمِ » به دو وجه « عَالِمِ » و « عَالِمُ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « عَالِمِ » به كسر ميم است ( ابوالعلاء عطار ، 1414 ق ، ج 2 ، ص 585 ) . واژه « عَالِمِ » نعت براى لفظ « اللَّهِ » در آيه قبل
« سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ »
( مؤمنون : 91 ) است . اخفش معتقد است قرائت به كسر ميم نيكوتر است ؛ زيرا كلام در يك روند واحدى قرار مىگيرد ( ابن عطيه ، 1422 ق ، ج 4 ، ص 154 ) . مكى نيز همين رأى را دارد و قرائت مشهور را به خاطر اتصال كلام با ماقبل اختيار مىنمايد ( مكى بن ابى طالب ، 1402 ق ، ج 2 ، ص 131 ) .
ب . نافع ، كسايى ، حمزه و شعبه « عَالِمُ » به رفع ميم خوانده اند ( دانى ، 1930 م ، ص 160 ) . « عَالِمُ » مرفوع و خبر براى مبتداى محذوف است « هو عالمُ الغيبِ » .