70 .
( أَلَّا يَسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِي يُخْرِجُ الْخَبْءَ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ يَعْلَمُ ما تُخْفُونَ وَ ما تُعْلِنُونَ )
( نمل : 25 )
« [ آرى ، شيطان چنين كرده بود ] تا براى خدايى كه نهان را در آسمانها و زمين بيرون مىآورد و آنچه را پنهان مىداريد و آنچه را آشكار مىنماييد مىداند ، سجده نكنند » .
فعل « تُخْفُونَ » و « تُعْلِنُونَ » به دو وجه غائب و مخاطب قرائت شده است :
الف . كسايى و حفص « تُخْفُونَ » و « تُعْلِنُونَ » با تاء خطاب خوانده اند ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 112 ) . در قرائت با تاء حمل بر خطاب مىشود . بنا بر قرائت كسايى كه « أَلا » را بدون تشديد خوانده است ، حرف « ياء » در « يَسْجُدُوا » ندا و « اسْجُدُوا » فعل امر مبنى است و منادا محذوف است و به معناى « ألا يا قوم اسجدوا لله الذى يعلم ما تخفون و ما تُعلِنون » است ( كرمانى ، 1422 ق ، ص 312 ؛ مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 158 ) . پس در قرائت كسايى « تُخْفُونَ » و « تُعْلِنُونَ » هماهنگ با سياق جملات است . و بنا بر قرائت عاصم به روايت حفص خطاب به مؤمنان و كافرانى است كه قبلا به وجه غائب از آنها سخن گفته شده است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 159 ) . اگر خطاب را به كفار بدانيم ، قرائت عاصم به روايت حفص التفات از غيبت به خطاب است ( صفاقسى ، 1992 م ، ص 306 ) .
ب . ساير قراء « يُخْفُونَ » و « يُعْلِنُونَ » با ياء غيبت خوانده اند ( ابوالعلاء عطار ، 1414 ق ، ج 2 ، ص 601 ) . قرائت « يُخْفُونَ » و « يُعْلِنُونَ » خبر از كفار به وجه غائب است . قرائت با ياء هماهنگ با سياق آيات است ؛ زيرا در آيه قبل مىفرمايد :
« وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ فَهُمْ لا يَهْتَدُونَ »
( نمل : 24 ) و اين آيه به وجه غائب از كفار سخن مىگويد ( قمحاوى ، 1427 ق ، ص 152 ؛ ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 528 ) . بنابراين سياق آيات مؤيد قرائت « يُخْفُونَ » و « يُعْلِنُونَ » با ياء است .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « تُخْفُونَ » و « تُعْلِنُونَ » را به دو وجه « تُخْفُونَ » « تُعْلِنُونَ » و « يُخْفُونَ » « يُعْلِنُونَ » قرائت كرده اند . قرائت كسايى با توجه به قرائت « أَلا » بدون تشديد هماهنگ با سياق جملات است . قرائت با ياء با سياق آيات نيز هماهنگ است .