تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 29

مساهمون:

ص٢٩
آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ )
( آل عمران : 33 ) هستند . ابن عباس گويد : ايشان امّت محمد ( ص ) هستند كه وارث تمام كتب نازل بر انبياء هستند . و بعضى گفته‌اند : ايشان عالمان و دانشمندان امّت محمد ( ص ) هستند براى آنكه در حديث وارد شده : « العلماء ورثة الانبياء » ( طبرسى ، 1372 ش ، ج 6 ، ص 638 ) امام رضا عليه السلام براى حل اين اختلاف به سياق آيات توجه كرده و با توجه به سياق جملات و آيات مىفرمايند : مراد از كلمه « عِبَادِنَا » نمىتواند امت باشد ؛ زيرا در ادامه آيه خداوند متعال امت را به سه گروه تقسيم مىكند :
( فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَيْراتِ بِإِذْنِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ )
؛ بنابراين سياق جملات دلالت مىكند كه معناى عبادنا عترت طاهره است نه امت . همچنين سياق آيه بعد كه مىفرمايد
( جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَها يُحَلَّوْنَ فِيها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ لُؤْلُؤاً وَ لِباسُهُمْ فِيها حَرِيرٌ )
( فاطر : 33 ) نشان مىدهد همه اين سه گروه وارد بهشت نمىشوند بلكه عده خاصى هستند كه به بهشت وارد مىشوند . پس سياق آيات هماهنگ با قولى كه واژه « عِبَادِنَا » را امت مىداند ، نيست ( حر عاملى ، 1409 ق ، ج 7 ، ص 72 ) . صحابه و تابعين نيز به تأسى از پيامبر و اهل بيت توجه به سياق را قرينه فهم كلام خداوند دانسته و از سياق در تفسير آيات بهره مىگيرند . نافع بن ازرق كه از خوارج است به ابن عباس مىگويد : اى نابينا و نادان گمان مىكنى قومى از آتش خارج مىشوند در حالى كه خداوند متعال مىفرمايد :
( يُرِيدُونَ أَنْ يَخْرُجُوا مِنَ النَّارِ وَ ما هُمْ بِخارِجِينَ مِنْها وَ لَهُمْ عَذابٌ مُقِيمٌ )
( مائده : 37 ) . ابن عباس در پاسخ گفت : به ماقبل آيه توجه كن كه مىفرمايد :
( إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ أَنَّ لَهُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً وَ مِثْلَهُ مَعَهُ لِيَفْتَدُوا بِهِ مِنْ عَذابِ يَوْمِ الْقِيامَةِ ما تُقُبِّلَ مِنْهُمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ )
( مائده : 36 ) . بنابراين مراد آيه كفار است كه از آتش خارج نمىشوند ( طبرى ، 1412 ق ، ج 6 ، ص 147 ) .
اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 29 | زهرا قاسم نژاد / نصر الله شاملى / محمد رضا ستوده نيا