تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 265

مساهمون:

ص٢٦٥
بيم دهنده خواهد بود . منابع احتجاج قراءات با توجه به جمله ابتداى آيه
« وَ هذا كِتابٌ أَنْزَلْناهُ مُبارَكٌ مُصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ »
كه سخن از كتاب است ، قرائت « لِيُنذِرَ » با ياء را هماهنگ با سياق جملات مىدانند . 42 .
( وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لَئِنْ جاءَتْهُمْ آيَةٌ لَيُؤْمِنُنَّ بِها قُلْ إِنَّمَا الْآياتُ عِنْدَ اللَّهِ وَ ما يُشْعِرُكُمْ أَنَّها إِذا جاءَتْ لا يُؤْمِنُونَ )
( انعام : 109 ) « و با سخت‌ترين سوگندهايشان ، به خدا سوگند خوردند كه اگر معجزه‌اى براى آنان بيايد ، حتماً بدان مىگروند . بگو : « معجزات ، تنها در اختيار خداست . » و شما چه مىدانيد كه اگر [ معجزه هم ] بيايد باز ايمان نمىآورند » . فعل « لَا يُؤْمِنُونَ » به دو وجه « لَا يُؤْمِنُونَ » و « لَا تُؤْمِنُونَ » قرائت شده است : الف . قرائت مشهور آيه « لَا يُؤْمِنُونَ » با ياء غيبت است ( دانى ، 1930 م ، ص 87 ) . قرائت مشهور خبر از مقسمان به وجه غائب است همان عده كه به خدا سوگند مىخورند . و مراد از ضمير « كم » در
« وَ ما يُشْعِرُكُمْ »
مؤمنان هستند : « ما يدريكم أيها المؤمنون لو أن انزل الله الآية التى طلبها الكفار لا يؤمنون » . اين وجه قرائى از عدم ايمان اين عده خبر مىدهد ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 3 ، ص 383 ) . طرفداران قرائت مشهور سياق جملات و آيات و به طور كلى بافت كلام را علت اختيار قرائت با ياء مىدانند . توضيح آن كه جمله ابتداى آيه
« وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ »
به وجه غائب بيان شده و سخن در آيه بعد :
« وَ نُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَ أَبْصارَهُمْ كَما لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ نَذَرُهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ »
( انعام : 110 ) نيز به وجه غائب است ؛ بنابراين قرائت با ياء با روند كلى كلام هماهنگ است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، 446 ) . ب . حمزه و ابن عامر « لَا تُؤْمِنُونَ » با تاء خطاب خوانده اند ( دانى ، 1930 م ، ص 87 ) . قرائت با تاء ، خطاب به كفار ( مقسمان ) است : « ما يدريكم أيها الكفار المقترحون مجىء الآية الدالة على نبوة محمد أنها إذا جاءتكم تؤمنون » . قراء ، سياق جملات را علت اختيار اين وجه از قرائت دانسته اند ؛ زيرا جمله « وَمَا يُشْعِرُكُمْ » را خطاب به مشركين دانسته اند و اگر « لَا تُؤْمِنُونَ » نيز با خطاب خوانده شود هر دو خطاب به مشركين است و سياق هر دو جمله هماهنگ خواهد بود ( نويرى ، 2009 م ، ج 2 ، ص 311 ) . بنابراين تقدير آيه اين گونه خواهد بود : « و ما يدريكم أنَّكم