« قطعاً در برخورد ميان دو گروه ، براى شما نشانهاى [ و درس عبرتى ] بود . گروهى در راه خدا مىجنگيدند ، و ديگر [ گروه ] كافر بودند كه آنان [ مؤمنان ] را به چشم ، دو برابر خود مىديدند و خدا هر كه را بخواهد به يارى خود تأييد مىكند ، يقيناً در اين [ ماجرا ] براى صاحبان بينش عبرتى است » .
فعل « يَرَوْنَهُم » به دو وجه « يَرَوْنَهُم » و « تَرَوْنَهُم » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « يَرَوْنَهُم » به وجه غائب است ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 201 - 202 ) . قرائت با ياء خطاب به يهود و خبر از كسانى است كه در جنگ بدر حاضر شدند ( طوسى ، بى تا ، ج 2 ، ص 407 ) . طرفداران اين وجه از قرائت به سخن ابوعمرو استناد مىكنند كه مىگويد : « اگر « تَرَوْنَهُم » بود ، بايد واژه « مِّثْلَيْهِمْ » نيز « مِّثْلَيْكمْ » قرائت مىشد در حالى كه همه قراء « مِّثْلَيْهِمْ » خوانده اند » ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 154 ) .
مكى مىگويد : قرائت با ياء هماهنگ با سياق جمله قبل « فِئَةٌ تُقَاتِلُ فِى سَبِيلِ اللّهِ وَأُخْرَى كَافِرَةٌ » است كه به لفظ غيبت است ( مكى ابن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 397 ) .
ب . نافع « تَرَوْنَهُم » به وجه خطاب خوانده است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 238 ) اقوال متعددى در برگشت ضماير مطرح است . برخى مىگويند : « تَرَوْنَهُم » فعل مضارع مرفوعى است كه فاعل آن به ضمير مخاطب در « لَكُم » باز مىگردد و ضمير منصوب به مشركين باز مىگردد : « ترون أيها المسلمون المشركين مثلى المؤمنين » ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 3 ، ص 20 ؛ ابن انبارى ، 1400 ق ، ج 1 ، ص 193 ) . و عده اى معتقدند قرائت با تاء خطاب به يهود است : « ترون أيها اليهودُ المشركين ضعفى المؤمنين على ما ذكرنا » ( كرمانى ، 1422 ق ، ص 127 ) . البته مىتوان خطاب را به همه دانست . نافع به ابتداى آيه
« قَدْ كانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتا »
استناد مىكند كه يهود مورد خطاب واقع شده اند و قرائت « تَرَوْنَهُم » با ابتداى آيه كه به لفظ خطاب است ، هماهنگى بيشترى دارد ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 154 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء در قرائت فعل « يَرَوْنَهُم » اختلاف كرده و به دو وجه « يَرَوْنَهُم » و « تَرَوْنَهُم » خوانده اند . بنا بر كتب احتجاج قراءات و تفاسير ، سياق كلمات « مِّثْلَيْكمْ » و سياق جملات
« فِئَةٌ تُقاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ أُخْرى كافِرَةٌ »
مؤيد قرائت با ياء است . البته