« و همان كسانى كه ديروز آرزو داشتند به جاى او باشند ، صبح مىگفتند : « واى ، مثل اينكه خدا روزى را براى هر كس از بندگانش كه بخواهد گشاده يا تنگ مىگرداند ، و اگر خدا بر ما منّت ننهاده بود ، ما را [ هم ] به زمين فرو برده بود واى ، گويى كه كافران رستگار نمىگردند » .
فعل « لَخَسَفَ » به دو وجه « لَخَسَفَ » و « لَخُسِفَ » قرائت شده است :
الف . حفص « لَخَسَفَ » خوانده است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 342 ) . « لَخَسَفَ » فعل ماضى معلوم است كه به « الله » اسناد داده مىشود . حفص هماهنگى با سياق جملات را علت اختيار قرائت خود مىداند ؛ زيرا در جمله قبل « لَوْلَا أَن مَّنَّ اللَّهُ عَلَيْنَا » نام جلاله ذكر شده است ( كرمانى ، 1422 ق ، ص 318 ) .
ب . ساير قراء « لَخُسِفَ » خوانده اند ( قلانسى ، 1404 ق ، ص 486 ) . فعل « لَخُسِفَ » فعل ماضى مجهول است كه جار و مجرور « بِنَا » در محل رفع و نائب فاعل قرار گرفته است . معنا در هر دو قرائت يكى است ؛ زيرا فاعل حقيقى هر دو قرائت خداوند متعال است ( ابن ابى مريم ، 1414 ق ، ج 2 ، ص 988 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « لَخَسَفَ » را به دو وجه معلوم « لَخَسَفَ » و مجهول « لَخُسِفَ » خوانده اند . قرائت عاصم به روايت حفص به وجه معلوم هماهنگ با سياق جملات است .
39 .
( وَ ما لَكُمْ لا تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ لِتُؤْمِنُوا بِرَبِّكُمْ وَ قَدْ أَخَذَ مِيثاقَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ )
( حديد : 8 ) .
« و شما را چه شده كه به خدا ايمان نمىآوريد و [ حال آنكه ] پيامبر [ خدا ] شما را دعوت مىكند تا به پروردگارتان ايمان آوريد ، و اگر مؤمن باشيد ، بىشكّ [ خدا ] از شما پيمان گرفته است » .
فعل « أَخَذَ » به دو وجه « أَخَذَ » و « أُخِذَ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « أَخَذَ » به وجه معلوم است ( ابن مجاهد ، 1988 ق ، ص 625 ) . طرفداران قرائت مشهور ذكر « الله » در جمله قبل
« وَ ما لَكُمْ لا تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ »
را علت قرائت