تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « صُدَّ » را به دو وجه « صُدَّ » و « صَدَّ » قرائت كرده اند . طرفداران هر دو وجه قرائى به سياق جملات استناد مىكنند .
35 .
( قالُوا ما أَخْلَفْنا مَوْعِدَكَ بِمَلْكِنا وَ لكِنَّا حُمِّلْنا أَوْزاراً مِنْ زِينَةِ الْقَوْمِ فَقَذَفْناها فَكَذلِكَ أَلْقَى السَّامِرِيُّ )
( طه : 87 )
« گفتند : « ما به اختيار خود با تو خلاف وعده نكرديم ، ولى از زينتآلات قوم ، بارهايى سنگين بر دوش داشتيم و آنها را افكنديم و [ خود ] سامرى [ هم زينتآلاتش را ] همين گونه بينداخت » .
فعل « حُمِّلْنَا » به دو وجه « حُمِّلْنَا » و « حَمَلْنَا » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « حُمِّلْنَا » به وجه مجهول است ( دمياطى ، 1407 ق ، ص 306 ) . در اين وجه قرائى فعل « حُمِّلْنَا » به ديگران اسناد داده شده است و اين عده مأمور به حمل بوده اند ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 462 ؛ طبرسى ، 1372 ش ، ج 7 ، ص 41 ) . اين وجه قرائى بيانگر تحميل است .
ب . ابوعمرو ، حمزه ، كسايى و شعبه « حَمَلْنَا » به تخفيف و فتح حاء خوانده اند ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 322 ) . فعل « حَمَلْنَا » فعل ماضى به وجه معلوم است كه قوم حضرت موسى حمل زيور آلات را به خود نسبت داده اند . سياق جملات مؤيد قرائت « حَمَلْنَا » به وجه معلوم است ؛ زيرا فعل « فَقَذَفْنَاهَا » در جمله بعد به وجه معلوم استعمال شده است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 105 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « حُمِّلْنَا » را به دو وجه « حُمِّلْنَا » و « حَمَلْنَا » قرائت كرده اند . منابع احتجاج قراءات با توجه به فعل « فَقَذَفْنَاهَا » در جمله بعد كه به وجه معلوم است ، قرائت « حَمَلْنَا » به وجه معلوم را هماهنگ با سياق جملات مىدانند .
36 .
( أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ )
( حج : 39 )
« به كسانى كه جنگ بر آنان تحميل شده ، رخصت [ جهاد ] داده شده است ، چرا كه مورد ظلم قرار گرفتهاند ، و البته خدا بر پيروزى آنان سخت تواناست » .
فعل « أُذِنَ » به دو وجه « اذِنَ » و « أَذِنَ » قرائت شده است :