تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 195

مساهمون:

ص١٩٥
الف . حمزه و كسايى و حفص از عاصم « أُحِلَّ » به ضم الف و كسر حاء قرائت كرده اند ( دانى ، 2005 م ، ص 473 ) . بنا بر اين قرائت ، فعل « أُحِلَّ » مجهول است . علت قرائت « أُحِلَّ » به وجه مجهول هماهنگى با لفظ « حُرِّمَتْ » در آيه قبل
« حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ وَ بَناتُكُمْ وَ أَخَواتُكُمْ وَ عَمَّاتُكُمْ وَ خالاتُكُمْ وَ بَناتُ الْأَخِ »
( نساء : 23 ) است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 445 ) . در آيه قبل خداوند متعال در صدد بيان محارم است كه با لفظ « حُرِّمَتْ » آن را بيان مىكند در آيه مورد بحث قراء ، فعل « أُحِلَّ » را با توجه به فعل « حُرِّمَتْ » به وجه مجهول قرائت كرده اند تا بين تحريم و تحليل ائتلاف و هماهنگى باشد . ب . ساير قراء « أَحَلَّ » به فتح همزه و حاء قرائت كرده اند ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 249 ) . طرفداران قرائت « أَحَلَّ » به وجه معلوم به واژه « اللّهِ » كه در جمله قبل آمده استناد نموده و مىگويند : با توجه به نزديكى واژه « اللّهِ » به فعل « أَحَلَّ » بهتر است « أَحَلَّ » به وجه معلوم خوانده شود تا به معناى « أَحَلَّ الله لكم » باشد ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 3 ، ص 150 ؛ ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 198 ) . مكى در الكشف قرائت « أَحَلَّ » به وجه معلوم را اختيار نموده است و مىنويسد : قرائت به فتح را به دليل نزديكى واژه « اللّهِ » به آن و دورى لفظ « حُرِّمَتْ » از آن ، اختيار مىكنم به علاوه كه اكثر قراء به ويژه قراء مكه و مدينه به اين وجه قرائت كرده اند ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 385 ) . تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء در قرائت فعل « أُحِلَّ » اختلاف نموده و به دو وجه « أُحِلَّ » و « أَحَلَّ » قرائت كرده اند . طرفداران هر دو وجه به سياق و بافت كلام استناد نموده اند . سياق جملات مؤيد و مرجح قرائت « أَحَلَّ » است ؛ اما قرائت « أُحِلَّ » كه قرائت قراء كوفه است ، هماهنگ با سياق آيات است . مكى بن ابى طالب سياق جملات را مد نظر قرار داده و قرائت « أَحَلَّ » را اختيار نموده در حالى كه طبرى هر دو قرائت را صحيح و به يك معنا مىداند ( طبرى ، 1412 ق ، ج 5 ، ص 8 ) . به نظر مىرسد قرائت قراء كوفه با سياق كلام هماهنگى بيشترى دارد ؛ زيرا با توجه به وحدت ساختارى و موضوعى آيه
( حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ وَ بَناتُكُمْ وَ أَخَواتُكُمْ وَ عَمَّاتُكُمْ وَ خالاتُكُمْ وَ بَناتُ الْأَخِ وَ بَناتُ الْأُخْتِ وَ أُمَّهاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَ أَخَواتُكُمْ مِنَ الرَّضاعَةِ وَ أُمَّهاتُ نِسائِكُمْ