تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 194

مساهمون:

ص١٩٤
زجاج با توجه به سبب نزول آيات به وجه اول كه فاعل « قُتِلَ » ضميرى است كه به نبى برمى گردد ، گرايش دارد ؛ زيرا آيات سخن از جنگ احد است كه بين سپاهيان اسلام شايعه شد رسول خدا كشته شده است و اين شايعه تأثيرى عظيم بر لشكر گذاشت ، بنابراين با توجه به سبب نزول وجه اول مناسب تر است ( زجاج ، 1408 ق ، ج 1 ، ص 400 ) . طرفداران قرائت « قُتِلَ » به سبب نزول آيه استناد مىكنند كه مربوط به شايعه كشته شدن رسول گرامى اسلام در جنگ احد و تأثير آن بر مسلمانان است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 175 ) . طبرى با توجه به سبب نزول آيات كه در مورد حنگ احد و شايعه كشته شدن رسول خداست ، قرائت « قُتِلَ » به صيغه مجهول را صحيح تر مىداند ( طبرى ، 1412 ق ، ج 4 ، ص 77 ) . تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : فعل به دو وجه مزيد « قَاتَلَ » و مجرد « قُتِلَ » خوانده شده است و يكى از مستندات قرائت « قَاتَلَ » سياق جملات است . زيرا اگر كشته شده بودند ديگر نيازى به ذكر « فَمَا وَهَنُواْ » نبود . 24 .
( وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ النِّساءِ إِلَّا ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ كِتابَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ أُحِلَّ لَكُمْ ما وَراءَ ذلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوالِكُمْ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسافِحِينَ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً وَ لا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِيما تَراضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِيضَةِ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً )
( نساء : 24 ) « و زنانِ شوهردار [ نيز بر شما حرام شده است ] به استثناى زنانى كه مالك آنان شده‌ايد [ اين ] فريضه الهى است كه بر شما مقرر گرديده است . و غير از اين [ زنانِ نامبرده ] ، براى شما حلال است كه [ زنان ديگر را ] به وسيله اموال خود طلب كنيد - در صورتى كه پاكدامن باشيد و زناكار نباشيد - و زنانى را كه مُتعه كرده‌ايد ، مَهرشان را به عنوان فريضه‌اى به آنان بدهيد ، و بر شما گناهى نيست كه پس از [ تعيين مبلغ ] مقرّر ، با يكديگر توافق كنيد [ كه مدت عقد يا مَهر را كم يا زياد كنيد ] مسلماً خداوند داناى حكيم است » . فعل « أُحِلَّ » به دو وجه « أُحِلَّ » و « أَحَلَّ » قرائت شده است :