منابع احتجاج قراءات با توجه به جملات قبل و بعد سياق را قرينه اى بر تقويت هر دو وجه قرائى مىدانند ؛ اما به نظر مىرسد با توجه به آيات قبل و بعد كه سخن از قصص انبياء گذشته است ، قرائت مشهور « فَنُجِّى » هماهنگ با سياق كلام است . به ويژه در آيه بعد :
« لَقَدْ كانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبابِ »
( يوسف : 111 ) كه مىفرمايد آن چه گفتيم قصص انبياء گذشته است . پس بنا بر سياق كه سخن از انبياء گذشته است ، قرائت مشهور هم كه به معناى سنتهاى گذشته در مورد انبياء است ، با سياق آيات هماهنگ خواهد بود .
14 .
( ما نُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ إِلَّا بِالْحَقِّ وَ ما كانُوا إِذاً مُنْظَرِينَ )
حجر : 8 )
« فرشتگان را جز به حق فرو نمىفرستيم ، و در آن هنگام ، ديگر مهلت نيابند » .
فعل « نُنَزِّلُ » به سه وجه « نُنَزِّلُ » و « تُنَزَّلُ » و « تَنَزَّلَ » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « نُنَزِّلُ » با نون است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 301 ) . در قرائت « نُنَزِّلُ » اسناد فعل به خداوند متعال است . قرائت با نون هماهنگ با سياق آيات قبل و بعد است ؛ در آيه قبل خداوند متعال مىفرمايد :
« وَ ما أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا وَ لَها كِتابٌ مَعْلُومٌ »
( حجر : 4 ) و در آيه بعد مىفرمايد :
« إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ »
( حجر : 9 ) ( سالم محيسن ، 1408 ق ، ج 2 ، ص 29 ) .
ب . شعبه « تُنَزَّلُ » قرائت كرده است ( ابن خلف ، 1409 ق ، ص 109 ) . فعل « تُنَزَّلُ » فعل مضارع مجهول است كه كلمه « الْمَلائِكَةُ » نائب فاعل آن است . وى با استناد به آيه
« وَ يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّماءُ بِالْغَمامِ وَ نُزِّلَ الْمَلائِكَةُ تَنْزِيلًا »
( فرقان : 25 ) فعل « تُنَزَّلُ » را به وجه مجهول خوانده است ؛ زيرا ملائكه خود نازل نمىشوند و اين خداوند متعال است كه آنها را نازل مىكند ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 29 ) .
ج . ابن عامر ، ابوعمرو ، ابن كثير و نافع « تَنَزَّلَ » خوانده اند ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 366 ) . « تَنَزَّلَ » فعل مضارع معلوم از باب تفعُّل است كه يك تاء به علت تخفيف حذف شده است . فعل « تَنَزَّلَ » به « الْمَلائِكَةُ » اسناد داده شده است . طرفداران اين وجه قرائى با تكيه بر آيات :
« تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ »
( قدر : 4 ) و
« وَ ما نَتَنَزَّلُ إِلَّا بِأَمْرِ رَبِّكَ لَهُ ما بَيْنَ أَيْدِينا وَ ما خَلْفَنا وَ ما بَيْنَ ذلِكَ وَ ما كانَ رَبُّكَ نَسِيًّا »
( مريم : 64 ) كه نزول به ملائكه