تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 183

مساهمون:

ص١٨٣
« و پيش از تو هيچ پيامبرى نفرستاديم مگر اينكه به او وحى كرديم كه : « خدايى جز من نيست ، پس مرا بپرستيد » . فعل « نُوحِى » به دو وجه « نُوحِى » و « يُوحَى » قرائت شده است : الف . قرائت مشهور آيه « نُوحِى » با نون و كسر ياء است كه قرائت حمزه ، كسايى و حفص است ( دانى ، 2005 م ، ص 628 ) . طرفداران قرائت مشهور با ملاحظه جمع بودن واژه « أَرْسَلْنَا » در ابتداى آيه قرائت « نُوحِى » را برتر مىدانند ؛ زيرا وحى و ارسال هر دو از خداست و اين قرائت را ديگر آيات :
« إِنَّا أَوْحَيْنا إِلَيْكَ كَما أَوْحَيْنا إِلى نُوحٍ وَ النَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَوْحَيْنا إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ وَ عِيسى وَ أَيُّوبَ وَ يُونُسَ وَ هارُونَ وَ سُلَيْمانَ وَ آتَيْنا داوُدَ زَبُوراً »
( نساء : 163 ) تأييد مىنمايد كه فعل « وحى » به وجه جمع استعمال شده است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 466 ) . طبرسى مىگويد : « با ملاحظه « و ما ارسلنا » قرائت نون بهتر است » ( طبرسى ، 1372 ش ، ج 7 ، ص 69 ) . ب . ساير قراء « يُوحَى » با ياء و فتح حاء خوانده اند ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 429 ) . « يُوحَى » فعل مضارع مجهول است . طرفداران قرائت « يُوحَى » سياق كلام را كه طرفداران قرائت مشهور به آن استناد نموده اند رد نموده و مىگويند : اگر قرار بود تمام جملات بر نظم واحدى باشد چرا جمله پايانى
« أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُونِ »
به وجه مفرد بيان شده و تابع قرائت « أَرْسَلْنَا » نيست . ابن زنجله مىنويسد : « ولو كان الكلام يتبع بعضه بعضاً لم يقل « فاعبُدونِ » لأنه لم يقل فى أول الآية « و ما أرسلتُ من رسولٍ » فيكون آخر الكلام تابع لأوله ، فلما لم يكن الكلام منظوماً لم يجب أن يجعل « نوحى » بالنون بلفظ « أرسَلنَا » و لكن عدلوا به إلى لفظ ما يسمَّ فاعله » ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 467 ) . تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « نُوحِى » را به دو وجه « نُوحِى » و « يُوحَى » قرائت كرده اند . به نظر مىرسد سياق مؤيد و مرجح قرائت مشهور باشد ؛ زيرا در اين آيه سه فعل « أَرْسَلْنَا » ، « نُوحِى » و « فَاعْبُدُونِ » به كار رفته است . در دو فعل « أَرْسَلْنَا » و « نُوحِى » علاوه بر خداوند برخى ديگر از كارگزاران چون فرشتگان دخيلند ؛ اما فعل « فَاعْبُدُونِ » تنها مختص خداوند است ؛ به همين علت دو فعل اول به لفظ جمع آمده تا شامل كارگزاران هم بشود و فعل « فَاعْبُدُونِ » به دليل اختصاصى كه به خداوند متعال دارد به وجه مفرد استعمال شده است .