« أن » بعد از عسى در تقدير مقدم شود مىتوان « وَيَقُولَ » را به « أن يأتِى » عطف نمود ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 3 ، ص 230 ) . يعنى آن را عطف بر معنا دانسته اند ؛ زيرا معناى « عسى الله أن يأتى بالفتح » و « عسى أن يأتى الله بالفتح » يكى است .
3 . عطف بر « الفتح » است . در اين وجه چون « وَيَقُولَ » فعل است و عطف بر اسم شده بايد حرف « أن » در تقدير گرفته شود تا « وَأن يَقُولَ » مصدر باشد و عطف به اسم شود ( ابن انبارى ، 1400 ق ، ج 1 ، ص 296 ) .
4 . جايز است كه « أن يأتى » بدل از اسم جلاله الله قرار داده شده و تقدير بدين صورت شود : « عسى أن يأتى الله » ( قرطبى ، 1364 ق ، ج 6 ، ص 218 ؛ عكبرى ، بى تا ، ج 1 ، ص 130 ) .
علامه طباطبايى تنها مفسرى است كه قرائت به نصب را هماهنگ با سياق دانسته و مىنويسد : « در قرآن كريم كلمه « يقول » در اين آيه به ضم لام آمده ولى بعضى از قاريان آن را به فتح لام قرائت كردهاند تا عطف بر جمله :
« فَيُصْبِحُوا عَلى ما أَسَرُّوا فِي أَنْفُسِهِمْ نادِمِينَ »
( مائدة : 52 ) باشد و اين قرائت به علت هماهنگى با سياق بهتر است ، زيرا ندامت افراد مورد بحث از اينكه چرا دوستى با دشمنان اسلام را در دل پنهان كردند و نيز گفتار مؤمنين كه گفتند : " « وَ يَقُولُ الَّذِينَ آمَنُوا . . . » ، همگى سرزنش كسانى است كه دوستى با يهود و نصارى را پذيرفتند » ( طباطبايى ، 1417 ق ، ج 5 ، ص 376 ) .
بر خلاف رأى علامه ، طبرى قرائت به نصب را نيكو ندانسته و مىگويد : « و نصب « يقول » عطفا به على « فعسى الله أن يأتى بالفتح » و ذكر قارئ ذلك أنه كان يقول : إنما أريد بذلك : فعسى الله أن يأتى بالفتح ، وعسى أن يقول الذين آمنوا . ومحال غير ذلك ، لأنه لا يجوز أن يقال : وعسى الله أن يقول الذين آمنوا » ( طبرى ، 1412 ق ، ج 6 ، ص 181 )
ج . ابن عامر ، ابن كثير ، و نافع « يَقُولُ » بدون واو و رفع فعل مضارع قرائت كرده اند ( ابن مهران ، 1408 ق ، ص 162 ) . اين قراء فعل « يَقُولُ » را بدون واو عطف قرائت نموده اند ؛ زيرا در مصاحف شام و حجاز فعل بدون واو نوشته شده است و قرائت به حذف واو ، تأييدى بر قرائت رفع است ( ابن عطيه ، 1422 ق ، ج 2 ، ص 206 ؛ فخر الدين رازى ، 1420 ق ، ج 12 ، ص 377 ) . مكى حذف واو را ترجيح مىدهد ؛ زيرا قرائت بدون واو دليلى بر تأييد قرائت به رفع مىباشد كه قرائت مختار مكى بن ابى طالب است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 412 ) .