تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 167

مساهمون:

ص١٦٧
تفسير علامه از آيه شريفه و بيان معناى آيه بيانگر گرايش علامه به قرائت « لَتَزُولُ » است . ايشان بر خلاف ساير مفسران كه « إِن » را نافيه دانسته اند ، حرف « إِن » را وصليه دانسته است . اگر « إِن » در آيه را وصليه بدانيم ، معنا در هر دو قرائت يكسان خواهد بود . و مكر آن‌ها بزرگ شمرده مىشود . « إِن » وصليه يا معترضه حرفى است كه نياز به جواب شرط ندارد و هدف از آن تقرير معناى سابق است ( قباوه ، 2007 م ، ص 69 ) . تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : فعل « لِتَزُولَ » به دو وجه « لِتَزُولَ » و « لَتَزُولُ » قرائت شده است . منابع احتجاج قراءات ، قرائت مشهور « لِتَزُولَ » را هماهنگ با سياق آيات مىدانند . اين آيه از مواردى است كه منابع احتجاج قراءات سياق را در معنا به كار گرفته و با توجه به معناى آيه بعد ، قرائت مشهور را هماهنگ با سياق مىدانند . البته علامه طباطبايى با توجه به آيه قبل و معناى آيه ، قرائت كسايى را هماهنگ با سياق مىداند ؛ زيرا در آيه قبل مىفرمايد :
« وَ سَكَنْتُمْ فِي مَساكِنِ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ وَ تَبَيَّنَ لَكُمْ كَيْفَ فَعَلْنا بِهِمْ وَ ضَرَبْنا لَكُمُ الْأَمْثالَ »
( ابراهيم : 45 ) يعنى براى شما آشكار شد كه ما با آن‌ها چگونه برخورد كرديم در حالى كه آن‌ها مكر و نيرنگشان كوهها را از ميان مىبرد . و اتفاقا اين وجه از معنا با آيه بعد نيز همانگ است .

2 - 2 - 5 . اختلاف قرائت در وجه معلوم و مجهول

در برخى از آيات فعل به دو وجه قرائت شده است به گونه اى كه در يك وجه معلوم و در وجه ديگر مجهول خوانده شده است . در سى و نه آيه از قرآن كريم فعل به دو وجه معلوم و مجهول قرائت شده است كه در 22 مورد قرائت مشهور و در هشت مورد قرائت غير مشهور و در نه مورد هر دو وجه قرائى هماهنگ با سياق است . برخى از افعال مانند « نوحى » ، « نزل » ، « نغفر » ، « يدخلون » در چند آيه تكرار شده و در هر آيه قراء به هر دو وجه معلوم و مجهول قرائت كرده اند ، ؛ اما از آن جهت كه هر آيه در سوره مختلف قرار گرفته و با توجه به سوره و آيات و جملات قبل و بعد سياق خاص خود را دارد ، هر سى و نه آيه مورد بررسى قرار مىگيرد و سعى مىشود در آيات مشابه با حداقل بيان موضوع اثر سياق در اختيار وجه قرائى مطرح شود .