الف . قرائت مشهور آيه « وَلَا تُسْمِعُ » با تاء است ( ابن مهران ، 1408 ق ، ص 281 ) . « وَلَا تُسْمِعُ » فعل ثلاثى مزيد از باب افعال است كه فاعل آن ضمير مستتر « انت » و مرجع آن رسول خدا ( ص ) است و « الصُّمَّ » مفعول به و منصوب است . طرفداران قرائت مشهور به سياق جملات استناد نموده و مىگويند : فعل « تُسْمِعُ » در
« إِنَّكَ لا تُسْمِعُ الْمَوْتى »
خطاب به رسول خداست و قرائت « وَلَا تُسْمِعُ » با تاء خطاب سبب مىشود تا جمله « وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاء » نيز خطاب به رسول خدا ( ص ) باشد ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 274 ) . بنابراين سياق جملات مؤيد قرائت مشهور است .
ب . ابن كثير « وَلَا يَسمَعُ » با ياء و فتح آن قرائت كرده است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 339 ) . واژه « الصُّمُّ » در قرائت ابن كثير فاعل و مرفوع است . يعنى : « لا ينقادون للحق لعنادهم كما لا يسمع الأصم ما يقال له » ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 536 ) . در اين وجه قرائى كفار به علت عنادشان از حق ، به انسانهاى كر تشبيه شده اند .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « وَلَا تُسْمِعُ » را به دو وجه « وَلَا تُسْمِعُ » و « وَلَا يَسمَعُ » قرائت كرده اند . منابع احتجاج قراءات ، قرائت مشهور را هماهنگ با سياق جملات مىدانند . البته سياق در اين جا قرينه اى بر تقويت قرائت مشهور است بدون اين كه در رد وجه ديگر قرائت نقش داشته باشد و اختلاف قرائت نيز از نوعى است كه در معنا و تفسير آيه اختلافى را ايجاد نمىكند . بنابراين ، مفسران از بيان آن خوددارى كرده اند . طبرى در تفسير آيه به اختلاف قرائت آن اشاره اى نمىكند و بقيه مفسران نيز تنها به گزارش اختلاف قرائت بسنده كرده اند ( قرطبى ، 1364 ش ، ج 14 ، ص 233 ) .
9 .
( وَ قالَ فِرْعَوْنُ ذَرُونِي أَقْتُلْ مُوسى وَ لْيَدْعُ رَبَّهُ إِنِّي أَخافُ أَنْ يُبَدِّلَ دِينَكُمْ أَوْ أَنْ يُظْهِرَ فِي الْأَرْضِ الْفَسادَ )
( غافر : 26 )
« و فرعون گفت : « مرا بگذاريد موسى را بكشم تا پروردگارش را بخواند . من مىترسم آيين شما را تغيير دهد يا در اين سرزمين فساد كند » .
فعل « يُظْهِرَ » به دو وجه « يُظْهِرَ » و « يَظْهَرَ » قرائت شده است :