« آتَاكُمْ » بر وزن افعال قرائت شده است ؛ اما فوت و فنا چون ذاتى هر چيز است و علت نمىخواهد بر وزن مجرد « فَاتَكُمْ » آمده است .
5 .
( وَ ما لَكُمْ أَلَّا تَأْكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ قَدْ فَصَّلَ لَكُمْ ما حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ وَ إِنَّ كَثِيراً لَيُضِلُّونَ بِأَهْوائِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِينَ )
( انعام : 119 )
« و شما را چه شده است كه از آنچه نام خدا بر آن برده شده است نمىخوريد ؟ با اينكه [ خدا ] آنچه را بر شما حرام كرده - جز آنچه بدان ناچار شدهايد - براى شما به تفصيل بيان نموده است . و به راستى ، بسيارى [ از مردم ، ديگران را ] از روى نادانى ، با هوسهاى خود گمراه مىكنند . آرى ، پروردگار تو به [ حال ] تجاوزكاران داناتر است » .
فعل « لَّيُضِلُّونَ » به دو وجه « لَّيُضِلُّونَ » و « لَيَضلُّون » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « لَّيُضِلُّونَ » به ضم ياء است ( مكى بن ابى طالب ، بى تا ، ص 208 ) . قرائت « لَّيُضِلُّونَ » به ضم ياء ، فعل مضارع از باب افعال است ؛ بنابراين فعل متعدى و مفعول به آن محذوف است « لَّيُضِلُّونَ الناس » ( سالم محيسن ، 1430 ق ، ج 2 ، ص 196 ) . قرائت به ضم ياء در توبيخ و نكوهش بليغ تر است ؛ زيرا اين افراد كسى را گمراه نمىكنند مگر اين كه خود نيز گمراهند ؛ بنابراين قرائت به ضم معناى فتح را نيز در بر دارد ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 449 ) . طرفداران قرائت مشهور معتقدند در اين جا بايد مشركين را به اضلال وصف نمود نه ضلالت و گمراهى ، زيرا در آيات قبل ضلالت و گمراهى آنها اثبات شده و اكنون وصفشان به اضلال داراى فائده اى است غير از آن چه قبلا بيان شده است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 270 ) .
ب . نافع ، ابن كثير ، ابوعمرو و ابن عامر « لَيَضلُّون » به فتح ياء قرائت كرده اند ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 203 ) . فعل « لَيَضلُّون » به فتح ياء ثلاثى مجرد و لازم است ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 80 ) . معناى قرائت به فتح ياء اين است كه اين عده با تبعيت از هواى نفس تنها خود گمراه مىشوند و گمراهى اين عده به ديگران نمىرسد ( ابوعلى فارسى ، 1428 ق ، ج 2 ، ص 536 ) .
پس قرائت به فتح ياء گمراهى را به خود افراد و قرائت با ضم ياء گمراهى و اضلال را به ديگران اسناد مىدهد ( ابن عطيه ، 1422 ق ، ج 2 ، ص 339 ) . مستند طرفداران قرائت « لَيَضلُّون »