رضى استرآبادى ، نحوى بصرىّ المسلك
حسين احمدى آموئى « 1 »
چكيده
ايرانيان از همان اوان گسترش و نفوذ دين مبين اسلام ، خدمات گسترده وفراوانى را در زمينههاى مختلف فرهنگى ، علمى و ادبى جهت ترويج اين شريعت آسمانى انجام دادهاند . از جمله اين خدمات ارزنده ، تلاش جهت تدوين وگسترش دستور زبان عربى بوده است كه به گواه تاريخ ايرانيان در اين زمينه سرآمد بودهاند .
از جمله دانشمندان ايرانى كه خدمات ارزندهاى را در زمينه گسترش دستور زبان عربى انجام داده است ، رضى استرآبادى بوده است .
وى كه در اواسط سده هفتم هجرى مىزيسته ، آثار گران قدرى در زمينه نحو وصرف از خود به يادگار گذاشته است . دو كتابى كه مايه شهرت شيخ رضى شده يكى شرح كافيه و ديگرى شرح شافيه است .
كتاب شرح كافيه شرحى است بر كتاب الكافيه فى النحو عثمان بن حاجب بن عمر ، حاوى آراء وانديشههاى نحوى اين دانشمند بزرگ ايرانى شيعى . شارح ، در شرح خود به دو شكل اظهار نظر كرده : در برخى موارد ضمن برشمردن آراء وانديشه ديگر نحويون ومقايسه وتطبيق بين آنها ، يكى از آراء را تأييد و بر آن صحه گذاشته و در برخى موارد ديگر نيز ضمن مقايسه آراء نحويون ، به اظهار نظر پرداخته است . آراء نحوى رضى ، كاملا متفاوت از ديگر نحويون مىباشد : از وجوه بارز اين تفاوت اين است كه در قضاوت بين آراء نحويون ونيز در اظهار نظر خود ، بيشتر جانب عقل را گرفته است . با تعمق در آراء نحوى رضى استرآبادى ، مىتوان پى برد كه ايشان از سالكين مكتب بصرى است .
نگارنده اين پژوهش بر آن است تا ضمن بررسى وتعمق در آراء نحوى اين دانشمند ايرانى ، قياسهاى حاكم بر ديدگاههاى نحوى ايشان را بررسى نموده وجوانب برترى ديدگاههاى ايشان را اثبات نمايد .
كليد واژه : رضى استرآبادى ، مكتب بصره و كوفه ، شرح الكافيه ، شرح الشافيه .
هامش
( 1 ) . دانشجوى دكترى زبان وادبيات عربى دانشگاه بوعلى سينا همدان /nahw 63 @ yahoo . com