تاثير هنر دوره ساسانى بر شكل گيرى هنر اسلامى عراق بر اساس متون تاريخى و مقايسه تطبيقى آثار هنرى
حسين عابددوست « 1 »
على اصغر شيرازى « 2 »
چكيده
پژوهش حاضر قصد دارد به وجوه مشترك هنر ايران و عراق در دوره اسلامى بپردازد . از اين رو ابتدا سعى مىكند با تكيه بر آراء مورخين دوره اسلامى ، چگونگى تاثيرپذيرى هنر عراق در دوره اسلامى از هنر ساسانى را بيان كند و سپس با مقايسه آثار هنرى مشابه ايرانى و نمونههاى عراقى بالاخص آثار مكشوفه از بغداد ، سامرا و موصل به روشنى ويژگى هاى ايرانى هنر اين مناطق را توضيح دهد و بخشى از ميراث مشترك هنرى اين دو مراكز فعال هنرى در دوره اسلامى را نشان دهد . روش تحقيق توصيفى - تحليلى است و گردآورى مطالب به شيوه كتابخانهاى و از طريق فيش بردارى و تصوير خوانى است . بر اساس متون تاريخى و با تكيه بر آراء ابن خلدون مىتوان گفت پيش از حمله اعراب به ايران ، كاخ تيسفون مركز خلافت حكومت ساسانيان است . مركزيت قرار گرفتن بغداد ، كه در مجاورت پايتخت ساسانيان تاسيس شد ، تمركز كانونهاى فرهنگى هنرى را نيز در شهر بغداد به همراه داشته است ، به گونهاى كه بغداد مركز تجمع هنرمندان ايرانى در رشتههاى مختلف هنرى بوده است . اين موضوع به روشنى در متون تاريخى آمده است و بغداد ، سامرا و موصل از كانونهاى اصلى هنر در دوره اسلامى است كه هنرمندان ايرانى در تاسيس و گسترش آن نقش بسزايى داشتهاند . مقايسه آثار هنرى ، منسوجات ، سفالينهها ، آثار فلزى و معمارى ، نشان از تاثير بى بديل هنر ساسانى بر اين هنرهاست . استفاده از نگارههاى گياهى به سبك ساسانى ، برگ نخلى ها ، گل هاى لوتوس ، گل انارى ها ، نقوش گچبرى ها و استفاده از جانوران تخيلى در آثار فلزى و سفالين در آثار هنرى عراق در دوره اسلامى يادآور هنر دوره ساسانى است .
كليد واژه : هنر ساسانى ، هنر اسلامى ، هنرمندان ايرانى ، معمارى ، نگارگرى .
هامش
( 1 ) . دانشجوى دكترى تاريخ تطبيقى و تحليلى هنر اسلامى دانشگاه شاهد ، دانشكده هنر ، تهران /hossi enabe ddoost @ y ahoo . com( 2 ) . استاديار دانشگاه شاهد ، دانشكده هنر تهران .