جلوههاى فرهنگ عربى در شعر اقبال لاهورى
يوسف شيخ زاده « 1 »
نويد دهوارى « 2 »
چكيده
علامه اقبال لاهورى يكى از برجستهترين انديشمندان دوران معاصر است . ديوان اشعار فارسى وى به عنوان يكى از ديوانهاى ارزشمند در ميان ايرانيان و فارسى زبانان مطرح مىباشد . وى انديشههاى متعالى خويش را در اين ديوان مطرح مىكند . در ديوان اشعار فارسى او تفكر و انديشه غالب ، همان بازگشت به خويشتن است كه دعوتش به سوى اخوت ، وحدت انسانى و اسلامى مىباشد كه در آن رنگ ، زبان و قوميت مطرح نيست .
تفكر اقبال تفكرى جهان شمول و فراتر از مرزهاى قومى و ملى است . وى در ديوان اشعار خويش به اعراب توجه ويژهاى دارد . در اين مقاله ديدگاه اقبال نسبت به اعراب و عراق كه مهد تمدنهاى گذشته و همچنين مركز خلافت اسلامى بودهاند ، مورد بررسى قرار مىگيرد . در اكثر مواردى كه اقبال از اصطلاح عرب استفاده كرده منظور وى اسلام مىباشد . وى در بسيارى از ابيات فارسى و اردو به سير جامعه اسلامى از تمدن و اقتدار تا زوال و از هم گسيختگى اشاره مىكند . او در افتراق اقوام مسلمان اشك مىريزد و به شدت جدايى و تفرقه مسلمانان را نكوهش مىكند كه اين تفرقه منجر به از هم پاشيدگى شيرازه جامعه اسلامى شده است . زيرا شكوه و عظمت گذشته و زوال و انحطاط فعلى را به صورت ملموس احساس مىكند .
كليد واژه : اقبال لاهورى ، ديوان اشعار فارسى و اردو ، جهان اسلام ، ايران ، عراق .
هامش
( 1 ) . كارشناس ارشد زبان و ادبيات فارسى /youse fsheykhz ade @ ya hoo . com( 2 ) . كارشناس ارشد زبان و ادبيات /nav id . dh 59 @ y ahoo . com